Marlon Brando: Ikona aktorstwa, buntownik i rewolucjonista kina

0

Marlon Brando Jr. (ur. 3 kwietnia 1924, zm. 1 lipca 2004) to jedna z najbardziej wpływowych postaci w historii kina, aktor, który zrewolucjonizował sposób gry aktorskiej, wprowadzając aktorstwo metodologiczne do głównego nurtu Hollywood. Na [lipiec 2004] miał 80 lat. Jego życie prywatne, naznaczone burzliwymi relacjami i licznymi potomkami, było równie złożone, co jego błyskotliwa kariera, obejmująca ikoniczne role, takie jak Vito Corleone w „Ojcu chrzestnym”.

Marlon Brando Jr. był aktorem, który wywarł niezrównany wpływ na sztukę aktorską, zrewolucjonizował sposób gry scenicznej i filmowej, a jego kreacje do dziś stanowią wzór dla kolejnych pokoleń artystów. Jego życie, naznaczone zarówno triumfami, jak i osobistymi tragediami, było tematem nieustających zainteresowań mediów i widzów na całym świecie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 80 lat (na dzień śmierci 1 lipca 2004)
• Żona/Mąż: Trzykrotnie żonaty (Anna Kashfi, Movita Castaneda, Tarita Teriipaiia)
• Dzieci: Jedenaścioro
• Zawód: Aktor, reżyser
• Główne osiągnięcie: Zrewolucjonizowanie aktorstwa metodologicznego w Hollywood, dwukrotny zdobywca Oscara za najlepszego aktora

Dane biograficzne i pochodzenie

Narodziny i śmierć

Marlon Brando Jr. przyszedł na świat 3 kwietnia 1924 roku w Omaha w stanie Nebraska. Swoje życie zakończył 1 lipca 2004 roku w Los Angeles w Kalifornii, w wieku 80 lat. Jego śmierć była końcem pewnej epoki w kinie, jednak jego dziedzictwo pozostaje żywe.

Korzenie rodzinne

Choć Marlon Brando często kojarzony był z rolami o włoskim rodowodzie, w tym z postacią Vito Corleone w filmie „Ojciec chrzestny”, sam nie miał włoskich przodków. Jego korzenie były głównie niemieckie, holenderskie, angielskie i irlandzkie. W 1995 roku, podczas wywiadu udzielonego w Irlandii, Brando podkreślił swoje głębokie przywiązanie do irlandzkich korzeni, stwierdzając, że nigdzie nie czuł się tak bardzo w domu.

Rodzina i życie prywatne

Rodzice i rodzeństwo

Ojciec Marlona Brando, Marlon Brando Sr., był handlowcem, a matka, Dorothy Pennebaker, aktorką teatralną. Brando miał dwie starsze siostry: Jocelyn, która również podążyła ścieżką kariery aktorskiej, oraz Frances. W dzieciństwie Marlon był silnie przywiązany do rodzinnej gospodyni. Jej odejście z powodu zamążpójścia wywołało u niego trwałe problemy z poczuciem porzucenia, które mogły wpłynąć na jego dalsze życie.

Związki i małżeństwa

Życie uczuciowe Marlona Brando było burzliwe. Aktor był trzykrotnie żonaty. Jego żonami były Anna Kashfi, Movita Castaneda oraz Tarita Teriipaiia, którą poznał na planie filmu „Bunt na Bounty”. Te związki, choć liczne, nie przyniosły mu stabilizacji, a ich przebieg często budził zainteresowanie mediów.

Dzieci i ich losy

Marlon Brando doczekał się łącznie jedenaściorga dzieci. Wśród nich najbardziej znanymi w mediach byli jego syn Christian oraz córka Cheyenne. Losy tych dzieci były naznaczone licznymi tragediami, które w znacznym stopniu odbiły się na życiu samego aktora i jego wizerunku publicznym. Wśród jego dzieci znajdują się między innymi Christian Brando oraz Rebecca Brando.

Przyjaźnie

Przez całe życie Marlon Brando utrzymywał bliską przyjaźń z aktorem Wallym Coxem, którego poznał jeszcze jako dziecko. Ta długoletnia relacja stanowiła jeden z nielicznych stałych punktów w burzliwym życiu prywatnym aktora.

Kariera zawodowa

Początki kariery i debiut na Broadwayu

Marlon Brando jest powszechnie uznawany za prekursora wprowadzenia systemu Stanisławskiego oraz aktorstwa metodologicznego (Method Acting) do głównego nurtu kina. Na Broadwayu Marlon Brando zadebiutował w 1944 roku w sztuce „I Remember Mama”. Status wschodzącej gwiazdy potwierdził rolą w sztuce „Tramwaj zwany pożądaniem” (Streetcar Named Desire) z 1947 roku, gdzie wcielił się w postać Stanleya Kowalskiego. Ta rola, stworzona we współpracy z reżyserem Elią Kazanem, stała się jego znakiem rozpoznawczym i zapoczątkowała jego drogę do sławy.

Przełomowe role w latach 50.

Debiutem filmowym Marlona Brando była rola sparaliżowanego weterana wojennego w filmie „The Men” z 1950 roku. Lata 50. to okres, w którym Brando stał się ikoną buntu. Kluczową rolą w tym okresie była postać Johnny’ego Strablera w filmie „The Wild One” z 1953 roku. Jego wizerunek na motocyklu stał się wówczas symbolem luki pokoleniowej i młodzieńczego sprzeciwu, definiując go jako ikonę buntu.

Powrót na szczyt i kultowe kreacje

Po okresie pewnego spadku popularności w latach 60., Marlon Brando powrócił na szczyt w 1972 roku, wcielając się w postać Vito Corleone w filmie „Ojciec chrzestny” (The Godfather) w reżyserii Francisa Forda Coppoli. Ta rola do dziś jest uważana za jedną z najwybitniejszych kreacji aktorskich w historii kina, ugruntowując jego legendę. Aby nadać swojej postaci charakterystyczny wygląd szczęki, Brando stosował watę w ustach.

Reżyserski debiut

W 1961 roku Marlon Brando zadebiutował jako reżyser. Wyreżyserował western „One-Eyed Jacks”, w którym jednocześnie zagrał główną rolę. Był to jego jedyny film pełnometrażowy, który wyreżyserował.

Ostatnie występy

Ostatnimi znaczącymi występami filmowymi Marlona Brando były role w „Wyspie doktora Moreau” (The Island of Dr. Moreau) z 1996 roku oraz w filmie „Rozgrywka” (The Score) z 2001 roku, gdzie wystąpił u boku Roberta De Niro. Jego postać w „Czasie apokalipsy” (Apocalypse Now) z 1979 roku, mimo że pojawił się na planie z dużą nadwagą i nieprzygotowany, stała się legendarna, zmuszając reżysera Francisa Forda Coppolę do filmowania go w cieniu. Film ten, choć produkcyjnie trudny, jest uznawany za arcydzieło kina.

Kluczowe filmy w karierze

Lata 50.: Ikona buntu i klasyka kina

• „The Men” (1950) – debiut filmowy
• „Viva Zapata!” (1952)
• „Juliusz Cezar” (1953)
• „The Wild One” (1953) – rola Johnny’ego Strablera
• „Na nabrzeżach” (On the Waterfront, 1954) – Oscar dla najlepszego aktora
• „Sayonara” (1957)

Lata 60. i 70.: Powrót na szczyt i kultowe role

• „Bunt na Bounty” (Mutiny on the Bounty, 1962) – poznał tu Taritę Teriipaiia
• „One-Eyed Jacks” (1961) – debiut reżyserski
• „Ostatnie tango w Paryżu” (Last Tango in Paris, 1972) – nominacja do Oscara
• „Ojciec chrzestny” (The Godfather, 1972) – Oscar dla najlepszego aktora, rola Vito Corleone
• „Czas apokalipsy” (Apocalypse Now, 1979)

Późniejsze lata kariery

• „Wyspa doktora Moreau” (The Island of Dr. Moreau, 1996)
• „Rozgrywka” (The Score, 2001) – z Robertem De Niro

Nagrody i osiągnięcia

Nagrody Akademii (Oscary)

Marlon Brando zdobył dwa Oscary dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Pierwszą statuetkę otrzymał za rolę dokera w filmie „Na nabrzeżach” (On the Waterfront) z 1954 roku, a drugiego Oscara zdobył za niezapomnianą postać Vito Corleone w „Ojcu chrzestnym” z 1972 roku. Został ośmiokrotnie nominowany do Nagrody Akademii, w tym za role w takich filmach jak „Viva Zapata!”, „Juliusz Cezar”, „Sayonara”, „Ostatnie tango w Paryżu” oraz „Sucha biała pora”.

Złote Globy, BAFTA i inne prestiżowe wyróżnienia

Talent Marlona Brando został doceniony przez krytyków i branżę filmową wielokrotnie. Oprócz Oscarów, aktor otrzymał dwie nagrody Złotego Globu, trzy nagrody BAFTA oraz nagrodę dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Cannes. Te prestiżowe wyróżnienia potwierdzają jego wyjątkową pozycję w świecie kina.

Nagroda Emmy

W 1979 roku Marlon Brando otrzymał nagrodę Emmy dla najlepszego aktora drugoplanowego za swój występ w miniserialu „Roots: The Next Generations”. Było to kolejne potwierdzenie wszechstronności i talentu aktora, który odnosił sukcesy zarówno na dużym, jak i małym ekranie.

Nominacje do nagród

Ośmiokrotna nominacja do Nagrody Akademii świadczy o długotrwałym wpływie Marlona Brando na kino. Wśród filmów, za które był nominowany, znajdują się takie dzieła jak „Viva Zapata!”, „Juliusz Cezar”, „Sayonara”, „Ostatnie tango w Paryżu” (Last Tango in Paris) oraz „Sucha biała pora” (A Dry White Season). Te nominacje podkreślają jego zdolność do wcielania się w różnorodne i złożone postacie.

Kontrowersje i skandale

Skandal na gali Oscarów

W 1973 roku Marlon Brando wywołał jeden z największych skandali w historii wręczania Oscarów. Odmówił przyjęcia statuetki dla najlepszego aktora za rolę w „Ojcu chrzestnym”, wysyłając na scenę w swoim imieniu amerykańską działaczkę Sacheen Littlefeather. Ten gest miał na celu zwrócenie uwagi na złe traktowanie rdzennych Amerykanów przez Hollywood i stanowił wyraz jego zaangażowania społecznego.

Kontrowersje związane z filmem „Ostatnie tango w Paryżu”

Podczas pracy nad filmem „Ostatnie tango w Paryżu” (Last Tango in Paris) z 1972 roku, relacje Marlona Brando z reżyserem Bernardo Bertoluccim i aktorką Marią Schneider były napięte. Sam film wzbudził ogromne kontrowersje ze względu na śmiałe sceny erotyczne, które wywołały dyskusje na temat moralności i granic sztuki filmowej. Brando otrzymał nominację do Oscara za rolę w tym filmie.

Trudny charakter na planie

Marlon Brando był znany z trudnego charakteru na planie filmowym. Często odmawiał uczenia się kwestii na pamięć, żądając, aby tekst był zapisany na tablicach (cue cards) umieszczonych poza zasięgiem wzroku kamery. Jego zachowanie nierzadko stanowiło wyzwanie dla reżyserów i ekipy filmowej, choć jego talent aktorski zazwyczaj rekompensował te trudności.

Problemy osobiste w późniejszych latach życia

Ostatnie dwie dekady życia Marlona Brando były naznaczone problemami prawnymi jego dzieci. Dodatkowo, aktor publicznie zmagał się z zaburzeniami nastroju i znaczną nadwagą, co wpływało na jego aktywność zawodową i ogólne samopoczucie.

Zdrowie

Problemy zdrowotne z młodości

Kariera wojskowa Marlona Brando została przekreślona już na samym początku. Podczas badań fizycznych do armii wykryto u niego kontuzję kolana, znaną jako „trick knee”. Tego urazu nabawił się podczas gry w futbol w akademii wojskowej, co uniemożliwiło mu dalszą służbę.

Problemy zdrowotne w późniejszym wieku

W późniejszych latach życia Marlon Brando zmagał się z dużą nadwagą oraz innymi problemami zdrowotnymi, które znacząco ograniczały jego aktywność zawodową. Te dolegliwości były wynikiem zarówno zaniedbań, jak i naturalnych procesów starzenia się organizmu.

Ciekawostki z życia i kariery

Edukacja i wydalenia ze szkół

Jako uczeń Libertyville High School, Marlon Brando wykazywał talent sportowy i aktorski, jednak inne przedmioty sprawiały mu trudność. Oblewał wszystkie inne przedmioty, co doprowadziło do jego wydalenia ze szkoły w 1941 roku. Podczas nauki w Shattuck Military Academy został ukarany za niesubordynację wobec oficera. Po próbie potajemnego wymknięcia się do miasta, władze uczelni wojskowej zdecydowały o jego usunięciu.

Szkoła wojskowa

Uczestnictwo w Shattuck Military Academy nie zakończyło się sukcesem dla młodego Brando. Niesubordynacja oraz próba opuszczenia terenu akademii doprowadziły do jego ostatecznego usunięcia z placówki.

Podejście do aktorstwa i nauki

Podczas lekcji u słynnej nauczycielki aktorstwa Stelli Adler, gdy klasa miała udawać kurczaki, na które zaraz spadnie bomba atomowa, Marlon Brando jako jedyny zachował spokój. Twierdził wówczas, że jako kurczak nie ma pojęcia, czym jest bomba, co pokazuje jego unikalne podejście do interpretacji ról i realistyczne podejście do improwizacji, które stanowiło podstawę jego metody aktorskiej.

Praca fizyczna przed karierą aktorską

Zanim Marlon Brando rozpoczął karierę aktorską w Nowym Jorku, pracował fizycznie jako kopacz rowów. Była to praca załatwiona mu przez ojca po tym, jak syn rzucił szkołę. To doświadczenie z pewnością dało mu perspektywę na życie i pracę, którą później wykorzystywał w swoich rolach.

Relacje z metodą aktorską i nauczycielami

Choć powszechnie uważano go za ucznia Lee Strasberga, Brando publicznie nim gardził. Nazywał Strasberga ambitnym i samolubnym człowiekiem, który przypisywał sobie cudze zasługi. Za swoją prawdziwą mentorkę uważał wyłącznie Stellę Adler, która nauczyła go rozumienia psychologii postaci i swobodnego podejścia do tworzenia roli.

Charakterystyczne cechy w rolach

Marlon Brando był znany z tego, że potrafił włożyć watę do ust, aby nadać swojej postaci w „Ojcu chrzestnym” charakterystyczny wygląd szczęki. Ta drobna fizyczna transformacja przyczyniła się do ikonicznego wizerunku Vito Corleone.

Praca nad „Czasem Apokalipsy”

Jego rola w „Czasie apokalipsy” (Apocalypse Now) z 1979 roku jest legendarna również dlatego, że pojawił się na planie z dużą nadwagą i nieprzygotowany. To zmusiło reżysera Francisa Forda Coppolę do filmowania go w cieniu, co tylko dodało postaci tajemniczości i grozy. Film ten, choć produkcyjnie trudny, jest uznawany za arcydzieło kina.

Gaże i spojrzenie na aktorstwo

Marlon Brando był jednym z pierwszych aktorów, którzy otrzymali gażę w wysokości 1 miliona dolarów za rolę. Mimo ogromnej sławy i sukcesów finansowych, Brando często wyrażał pogardę dla zawodu aktora, nazywając go zajęciem dla ludzi niedojrzałych. Jego podejście do aktorstwa było złożone i często sprzeczne z powszechnie przyjętymi normami.

Działalność społeczna i polityczna

Przez lata Marlon Brando wspierał ruchy na rzecz praw obywatelskich, w tym działalność Czarnych Panter. Jego zaangażowanie społeczne było integralną częścią jego życia i często znajdowało odzwierciedlenie w jego publicznych wystąpieniach i wyborach ról.

Prywatna wyspa

Marlon Brando kupił własną wyspę na Pacyfiku – atol Tetiaroa w Polinezji Francuskiej. Miejsce to stanowiło dla niego oazę spokoju i prywatności, gdzie mógł uciec od zgiełku świata show-biznesu.

Marlon Brando był aktorem, który na zawsze zmienił oblicze kina. Jego innowacyjne podejście do aktorstwa, niezapomniane kreacje i wpływ na kulturę masową sprawiają, że pozostaje postacią fascynującą i inspirującą. Mimo burzliwego życia prywatnego i licznych kontrowersji, jego wkład w rozwój sztuki filmowej jest niepodważalny i stanowi trwały element historii kina.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlon_Brando