Marc Chagall, urodzony 6 lipca 1887 roku, był jednym z najwybitniejszych artystów XX wieku, którego twórczość, głęboko zakorzeniona w żydowskim folklorze i wspomnieniach z Witebska, zyskała światowe uznanie. Znany ze swojego unikalnego stylu określanego jako „marzenie senne”, Chagall zasłynął nie tylko jako malarz, ale także jako wszechstronny twórca witraży, scenografii i kostiumów. Choć zmarł 28 marca 1985 roku, jego dziedzictwo artystyczne, inspirowane m.in. jego pierwszą żoną i muzą Bellą Rosenfeld, nadal fascynuje i pozostaje istotnym elementem historii sztuki światowej.
Marc Chagall, właściwie Moishe Shagal, był artystą o bogatej i złożonej tożsamości, który przez całe życie balansował między różnymi narodowościami, określając się w różnych okresach jako artysta rosyjski, francuski lub żydowski. Jego życie, naznaczone zarówno twórczym geniuszem, jak i trudnymi doświadczeniami, uczyniło go jedną z najbardziej fascynujących postaci pierwszej generacji europejskich modernistów.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na marzec 2024 roku Marc Chagall miałby 136 lat.
- Żona/Mąż: Bella Rosenfeld (pierwsza żona), Valentina Brodsky (druga żona).
- Dzieci: Ida Chagall.
- Zawód: Malarz, grafik, scenograf, twórca witraży.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie unikalnego stylu malarskiego łączącego żydowski folklor z modernistycznymi trendami, a także monumentalne realizacje witrażowe i scenograficzne.
Podstawowe informacje o Marcu Chagallu
Marc Chagall, właściwie Moishe Shagal, urodził się 6 lipca 1887 roku w Lioznej lub w samym Witebsku, na terenie ówczesnego Imperium Rosyjskiego. Jego prawdziwe nazwisko to wariant nazwiska Segal, typowego dla rodzin lewickich w społecznościach żydowskich. Dopiero po przeprowadzce do Francji przyjął bardziej rozpoznawalną formę nazwiska – Marc Chagall. Artysta zmarł 28 marca 1985 roku w Saint-Paul-de-Vence we Francji, w wieku 97 lat, zapamiętany jako jedna z kluczowych postaci pierwszej generacji europejskich modernistów. Przez całe życie artysta kreował swoją tożsamość, określając się kolejno jako artysta rosyjski, francuski lub żydowski, co odzwierciedlało jego bogate doświadczenia i wpływy kulturowe.
Rodzina i życie prywatne Marca Chagalla
Marc Chagall był najstarszym z dziewięciorga dzieci Khatskla (Zachara) Shagala i Feige-Ite. Dorastał w domu, w którym koncepcja bycia artystą była całkowicie obca jego najbliższym. Jego ojciec, pracując u kupca śledzi, wykonywał morderczą fizyczną pracę przy przenoszeniu ciężkich beczek. To matka, Feige-Ite, odegrała kluczową rolę w jego edukacji, dążąc do zapewnienia synowi lepszej przyszłości. W 1915 roku Marc Chagall poślubił Bellę Rosenfeld, którą poznał w Witebsku; opisywał ją jako swoją bratnią duszę, a Bella stała się jego muzą aż do swojej śmierci w 1944 roku, inspirując wiele jego dzieł. Po śmierci Belli, w 1952 roku, Chagall ożenił się po raz drugi z Valentiną (Vavą) Brodsky, która towarzyszyła mu w późniejszym okresie życia i twórczości.
Kariera artystyczna i edukacja Marcu Chagallu
Droga artystyczna Marca Chagalla była naznaczona determinacją i nieustannym dążeniem do rozwoju. Ze względu na swoje żydowskie pochodzenie, początkowo mógł uczęszczać jedynie do żydowskiej szkoły religijnej, jednak dzięki determinacji matki udało mu się rozpocząć naukę w regularnym liceum. W 1906 roku rozpoczął naukę w studiu Yehudy Pena w Witebsku, a w tym samym roku przeniósł się do Petersburga. W latach 1908–1910 Chagall został uczniem Léona Baksta w Szkole Rysunku i Malarstwa Zvantsevej, gdzie zetknął się z nowoczesnym projektowaniem scenografii. W 1910 roku wyjechał do Paryża, gdzie zamieszkał w kolonii artystycznej La Ruche, stawiając na emocjonalny kolor i folklor. Po powrocie do kraju i wybuchu rewolucji bolszewickiej, Marc Chagall stał się jednym z czołowych artystów awangardowych, zakładając w Witebsku Muzeum Sztuki Nowoczesnej oraz Ludową Szkołę Artystyczną. Podczas II wojny światowej, w 1941 roku, artysta musiał uciekać z okupowanej Francji przed nazistami, przenosząc się do Nowego Jorku, gdzie spędził siedem lat, co było kolejnym trudnym etapem w jego życiu, ale jednocześnie pozwoliło mu na dalszy rozwój twórczy i zdobycie międzynarodowego uznania. Po wojnie powrócił do Francji, gdzie kontynuował swoją działalność artystyczną aż do śmierci.
Style, techniki i dzieła Marcu Chagallu
Twórczość Marca Chagalla charakteryzuje się unikalnym stylem określanym jako „marzenie senne”, syntetyzującym elementy kubizmu, symbolizmu i fowizmu, a jednocześnie głęboko zakorzenionym w żydowskim folklorze i wspomnieniach z Witebska. Pablo Picasso mawiał o nim, że po śmierci Matisse’a, Chagall będzie jedynym malarzem, który naprawdę rozumie, czym jest kolor, co podkreśla mistrzostwo Chagalla w posługiwaniu się barwą.
Marc Chagall stał się światowej sławy twórcą witraży, co stanowi jedno z jego monumentalnych osiągnięć, tworząc słynne „Okna Jerozolimskie” w Izraelu (1962) oraz projektując witraże dla katedr w Reims i Metzu, a także dla siedziby ONZ w Nowym Jorku (1964) pod tytułem „Pokój”. Kolejnym ważnym dziełem są okna dla siedziby ONZ w Nowym Jorku (1964) pod tytułem „Pokój”. Poza witrażami, artysta zajmował się także pracami scenicznymi i kostiumami, czego przykładem są projekty do baletu „Aleko” z 1942 roku. Jego obraz „Skrzypek” z 1912 roku stał się bezpośrednią inspiracją dla tytułu słynnego musicalu „Skrzypek na dachu”, co świadczy o wpływie jego sztuki na kulturę masową. Monumentalnym przedsięwzięciem było również namalowanie plafonu w Palais Garnier (Opera Paryska) w 1963 roku na zlecenie André Malraux.
Warto wiedzieć: Picasso określił Chagalla mianem jedynego malarza, który rozumie kolor, po śmierci Matisse’a.
Kluczowe etapy kariery artystycznej
- 1906: Rozpoczęcie nauki w studiu Yehudy Pena w Witebsku.
- 1906: Przeprowadzka do Petersburga.
- 1908–1910: Studia u Léona Baksta w Szkole Rysunku i Malarstwa Zvantsevej.
- 1910–1914: Pierwszy okres paryski, zamieszkanie w kolonii artystycznej La Ruche.
- Po 1917: Działalność w rewolucyjnej Rosji, założenie Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Ludowej Szkoły Artystycznej w Witebsku.
- 1941: Ucieczka do Nowego Jorku podczas II wojny światowej, pobyt trwający siedem lat.
- 1963: Namalowanie monumentalnego plafonu w Palais Garnier (Opera Paryska).
Najważniejsze dzieła i projekty Marcu Chagallu
- „Okna Jerozolimskie” (1962) w Izraelu.
- Witraże dla katedr w Reims i Metzu.
- Okna dla siedziby ONZ w Nowym Jorku (1964) pod tytułem „Pokój”.
- Scenografie i kostiumy do baletu „Aleko” (1942).
- Obraz „Skrzypek” (1912), inspiracja dla musicalu „Skrzypek na dachu”.
- Plafon w Palais Garnier (Opera Paryska) (1963).
Kontrowersje i trudne doświadczenia w życiu Marcu Chagallu
Życie Marca Chagalla było naznaczone trudnymi doświadczeniami, w tym świadectwem pogromów w dzieciństwie. Artysta wspominał moment, gdy musiał zaprzeczyć swojemu żydowstwu przed napastnikami, aby uniknąć śmierci. W latach 30. XX wieku naziści uznali twórczość Chagalla za „sztukę zdegenerowaną”, usuwając jego prace z niemieckich muzeów i paląc niektóre z nich, co zmusiło artystę do ucieczki z kontynentu. W obliczu tych prześladowań, sztuka Chagalla stała się symbolem oporu i wyrazem niezłomności ducha. Artykuł wspomina również o przypadkach grabieży dzieł Chagalla przez nazistów, co skutkowało późniejszymi procesami o restytucję skradzionych obrazów, podkreślając znaczenie jego dorobku dla dziedzictwa kulturowego.
Ciekawostki z życia Marcu Chagallu
Marc Chagall był postacią o wielu talentach i zainteresowaniach, co potwierdzają liczne ciekawostki z jego życia. Był aktywnym członkiem nieregularnej loży wolnomularskiej Wielki Orient Ludów Rosji. Miasto jego dzieciństwa, Witebsk, było nazywane przez malarza Ilyę Repina „Rosyjskim Toledo”, co na zawsze ukształtowało wyobraźnię wizualną Chagalla. Co więcej, dom w Witebsku, w którym dorastał artysta, przetrwał zniszczenia wojenne i obecnie mieści się w nim Muzeum Marca Chagalla, stanowiące ważny ośrodek kultury i pamięci o artyście.
Marc Chagall pozostaje postacią niezmiernie ważną dla historii sztuki XX wieku. Jego unikalne podejście do koloru, tematyka czerpiąca z bogactwa kultury żydowskiej oraz innowacyjne realizacje w dziedzinie witrażownictwa i scenografii, ugruntowały jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych artystów swojego pokolenia. Pomimo trudnych doświadczeń życiowych, takich jak prześladowania antysemickie i konieczność emigracji, jego twórczość stanowi świadectwo siły ludzkiego ducha i nieprzemijającej wartości sztuki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie są najważniejsze dzieła Marcu Chagalla?
Do najważniejszych dzieł Marcu Chagalla należą m.in. „Ja i moja wioska”, „Urodziny”, „Nad miastem” oraz cykl ilustracji do Biblii. Jego twórczość charakteryzuje się symbolicznymi przedstawieniami, często inspirowanymi wspomnieniami z dzieciństwa i tradycją żydowską.
Jakiej narodowości był Marc Chagall?
Marc Chagall był pochodzenia żydowskiego i urodził się na terenie Imperium Rosyjskiego, na terenie dzisiejszej Białorusi. Choć przez większość życia mieszkał i tworzył we Francji, zawsze podkreślał swoje korzenie i wpływy kultury wschodnioeuropejskiej.
Gdzie są obrazy Chagalla?
Obrazy Marcu Chagalla znajdują się w najważniejszych muzeach na całym świecie, m.in. w Musée National d’Art Moderne w Paryżu, Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Tretyakovskaya Gallery w Moskwie oraz w licznych galeriach prywatnych. Dzieła artysty można również podziwiać w jego własnym muzeum w Tel Awiwie.
W jakim stylu malował Chagall?
Styl Marcu Chagalla jest trudny do jednoznacznego zaszufladkowania, ponieważ artysta czerpał inspiracje z wielu kierunków, takich jak kubizm, fowizm czy surrealizm. Jego twórczość jest jednak najbardziej rozpoznawalna dzięki unikalnemu połączeniu naiwizmu, symbolizmu i osobistego języka wizualnego, często określanego jako „poetycki realizm”.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marc_Chagall
