Magellan: Ferdynand – żeglarz, odkrywca. Opłynął świat.

0

Ferdynand Magellan, urodzony około 1480 roku w północnej Portugalii jako Fernão de Magalhães, był portugalskim odkrywcą i żeglarzem, który zapisał się w historii jako planista i lider pierwszej udanej wyprawy dookoła świata (1519–1522). Na rok 2024, licząc od przybliżonej daty urodzenia, miałby około 544 lat. Po konflikcie z portugalskim dworem królewskim, przeniósł swoją lojalność na koronę hiszpańską, gdzie otrzymał dowództwo nad legendarną misją, która odkryła przejście między Atlantykiem a Pacyfikiem, nazwane później Cieśniną Magellana. Poślubił Marię Calderę Beatriz Barbosę, z którą miał dwóch synów, Rodrigo i Carlosa de Magallanes, którzy zmarli w młodym wieku.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: ok. 544 lat (na 2024 rok, licząc od ok. 1480 r.)
• Żona/Mąż: Maria Caldera Beatriz Barbosa
• Dzieci: Rodrigo de Magallanes, Carlos de Magallanes (zmarli w młodym wieku)
• Zawód: Odkrywca, żeglarz, dowódca wojskowy
• Główne osiągnięcie: Planista i dowódca pierwszej udanej wyprawy dookoła świata

Kim był Ferdynand Magellan?

Ferdynand Magellan, znany również jako Fernão de Magalhães, był portugalskim odkrywcą i żeglarzem, który wsławił się jako dowódca pierwszej wyprawy mającej na celu okrążenie Ziemi. Jego życie było naznaczone służbą zarówno portugalskiej, jak i hiszpańskiej koronie, a także licznymi bitwami i podróżami, które ostatecznie doprowadziły go do odkrycia kluczowych szlaków morskich i poszerzenia europejskiej wiedzy o geografii świata.

Podstawowe informacje o Ferdynandzie Magellan

Prawdziwe imię i pochodzenie

Eksplorator urodził się jako Fernão de Magalhães około 1480 roku w północnej części Portugalii. Chociaż dokładne miejsce jego narodzin nie jest jednoznacznie potwierdzone, istnieje silne przekonanie w regionie Sabrosa, że to właśnie tam przyszedł na świat. Jego prawdziwe imię i pochodzenie wskazują na jego portugalskie korzenie, co stanowiło fundament jego wczesnej kariery morskiej.

Tożsamość narodowa i zmiana lojalności

Choć z pochodzenia był Portugalczykiem i przez wiele lat służył portugalskiej koronie, zwłaszcza w Azji, kluczowym momentem w jego karierze była zmiana lojalności. Po konflikcie z portugalskim królem Manuelem I, Magellan przeniósł swoją służbę na dwór hiszpański, stając się poddanym Karola I. Ta decyzja otworzyła mu drogę do zorganizowania i dowodzenia hiszpańską wyprawą, która miała na celu znalezienie zachodniej drogi do Wysp Korzennych.

Data i okoliczności śmierci

Ferdynand Magellan zmarł 27 kwietnia 1521 roku na wyspie Mactan, która obecnie znajduje się na Filipinach. Jego śmierć nastąpiła w trakcie bitwy, gdzie został trafiony zatrutą strzałą w szyję. Tragiczny koniec przerwał jego życie w kluczowym momencie epokowej wyprawy, której był inicjatorem i dowódcą.

Główne osiągnięcia historyczne

Główne osiągnięcia Ferdynanda Magellana są monumentalne. Jest on uznawany za planistę i lidera hiszpańskiej wyprawy z lat 1519–1522, która jako pierwsza w historii opłynęła świat. W trakcie tej ekspedycji odkryto przejście między Oceanem Atlantyckim a Pacyfikiem, które nazwano Cieśniną Magellana. Ponadto, wyprawa ta dokonała pierwszego europejskiego przepłynięcia Oceanu Spokojnego, otwierając nowe szlaki morskie i poszerzając horyzonty geograficzne epoki wielkich odkryć.

Życie prywatne Ferdynanda Magellana

Pochodzenie szlacheckie i rodzice

Ferdynand Magellan wywodził się z rodziny niższej szlachty portugalskiej. Jego ojcem był Pedro de Magalhães, który pełnił ważną funkcję burmistrza miasta, a matką była Alda de Mezquita. To szlacheckie pochodzenie zapewniło mu pewne możliwości startu w życiu, choć niekoniecznie bogactwo czy wysokie pozycje od razu.

Wczesna edukacja na dworze

Jako młody człowiek, Magellan miał okazję wychowywać się na dworze królewskim. Służył jako paź królowej Eleonory, żony króla Jana II. Ta pozycja zapewniła mu nie tylko edukację, ale także wczesny dostęp do kręgów dworskich, co mogło mieć wpływ na jego późniejsze ambicje i kontakty polityczne.

Małżeństwo i rodzina w Hiszpanii

Po tym, jak Magellan przeniósł swoją lojalność do Hiszpanii, osiadł w Sewilli, gdzie poślubił Marię Calderę Beatriz Barbosę. Para miała dwóch synów: Rodrigo de Magallanes i Carlosa de Magallanes. Niestety, obaj chłopcy zmarli w bardzo młodym wieku, co stanowiło osobistą tragedię dla odkrywcy.

Kariera wojskowa i morska Ferdynanda Magellana

Służba w Indiach Portugalskich

W marcu 1505 roku, mając 25 lat, Magellan zaciągnął się do floty 22 statków wysłanych w celu osadzenia Francisco de Almeidę jako pierwszego wicekróla Indii Portugalskich. Tam spędził osiem lat, zdobywając cenne doświadczenie w żegludze i działaniach wojennych w egzotycznych rejonach Azji.

Doświadczenie bojowe i rany

Podczas swojej służby dla Portugalii, Magellan brał udział w licznych kluczowych bitwach morskich. W 1506 roku został ranny w bitwie pod Cannanore, a w 1509 roku uczestniczył w wielkiej bitwie pod Diu. Te starcia nie tylko kształtowały jego umiejętności dowódcze, ale również przyniosły mu doświadczenie bojowe i pierwsze rany.

Rola w podboju Malakki

W 1511 roku Magellan odegrał znaczącą rolę w zdobyciu Malakki, strategicznego portu handlowego. Działając pod dowództwem Afonsa de Albuquerque, zyskał awans i znaczące łupy. W tym czasie nabył również malajskiego niewolnika o imieniu Enrique, który później okazał się niezwykle cennym członkiem jego wyprawy dookoła świata.

Kampania w Maroku i trwała niepełnosprawność

W 1513 roku Magellan został wysłany do walki z marokańską twierdzą Azemmour. W sierpniu tego samego roku odniósł poważną ranę nogi, która spowodowała, że do końca życia utykał. Ta fizyczna niedogodność nie powstrzymała jednak jego ducha ani ambicji podróżniczych.

Konflikt z królem Manuelem I i przejście do Hiszpanii

Po powrocie do Portugalii Magellan popadł w niełaskę króla Manuela I. Oskarżony o nielegalny handel z Maurami i odmówiony przez króla w kwestii sfinansowania wyprawy na Moluki drogą zachodnią, odkrywca zdecydował się w 1517 roku opuścić Portugalię i szukać wsparcia u hiszpańskiego dworu. Przejście do Hiszpanii było kluczowym momentem, który umożliwił mu realizację jego największego marzenia.

Historyczna wyprawa dookoła świata (1519–1522)

Wyprawa dookoła świata, zainicjowana i dowodzona przez Ferdynanda Magellana, stanowiła przełom w historii żeglugi i geografii. Choć sama misja zakończyła się śmiercią dowódcy, jej sukces w opłynięciu globu miał nieocenione znaczenie dla przyszłych odkryć i zrozumienia naszej planety.

Przygotowania i flota

W 1518 roku król Karol I Hiszpański mianował Magellana admirałem floty i nadał mu tytuł Komandora Orderu Santiago. Magellan zorganizował wyprawę znaną jako „Armada Moluków”, która składała się z pięciu statków: „Trinidad”, „San Antonio”, „Concepción”, „Victoria” i „Santiago”. Statki te zostały zaopatrzone w zapasy na dwa lata podróży. Jedynym statkiem, który zdołał powrócić do Hiszpanii, była „Victoria”, dowodzona przez Juana Sebastiána Elcano.

Skład załogi

Dowodzona przez Magellana flota liczyła około 270 mężczyzn o bardzo zróżnicowanym pochodzeniu. Choć 60% załogi stanowili Hiszpanie, w jej skład wchodzili również Portugalczycy, Włosi, Francuzi, Grecy, Flamandowie, Niemcy, Irlandczycy, a nawet jeden Anglik i jeden Malajczyk. Ta międzynarodowa mieszanka odzwierciedlała ambicje i zasięg projektu.

Nominacje i przywileje

W 1518 roku król Karol I mianował go admirałem floty hiszpańskiej i nadał mu tytuł Komandora Orderu Santiago. Te nominacje i przywileje świadczyły o zaufaniu, jakim dwór hiszpański darzył Magellana i jego ambitne plany eksploracyjne.

Odkrycie Pacyfiku (Mar Pacifico)

Po długiej i niebezpiecznej podróży przez Ocean Atlantycki i odkryciu przejścia między oceanami, które nazwano później Cieśniną Magellana, flota wypłynęła na spokojne wody. Magellan, zaskoczony brakiem sztormów, nazwał ten nowy ocean „Mar Pacifico”, czyli Morze Spokojne. Było to jedno z kluczowych odkryć geograficznych tej wyprawy.

Dokończenie misji przez załogę po śmierci Magellana

Niestety, sam Magellan nie doczekał powrotu do Hiszpanii. Zginął w bitwie na wyspie Mactan 27 kwietnia 1521 roku. Dowództwo nad pozostałą flotą przejął Juan Sebastián Elcano. **To pod jego przywództwem statek „Victoria” dokończył podróż, przepływając przez Ocean Indyjski i okrążając Afrykę, aby ostatecznie dotrzeć do Hiszpanii 6 września 1522 roku, kończąc tym samym pierwszą w historii wyprawę dookoła świata.**

Kontrowersje i incydenty związane z Magellanem

Oskarżenia o zdradę i reakcja króla Portugalii

Przejście Magellana do służby hiszpańskiej zostało uznane przez króla Portugalii Manuela I za ogromną zniewagę. Istnieją doniesienia, że król Portugalii nakazał wandalizm posiadłości Magellana w Sabrosie, a według niektórych źródeł planował nawet jego zabójstwo. Te działania świadczą o napięciach politycznych i osobistych związanych z decyzją odkrywcy.

Bunt na statkach podczas wyprawy

Podczas zimowania w Patagonii, flota Magellana napotkała na poważne problemy. Część załogi wszczęła serię buntów (mutinies), niezadowolona z warunków i dowodzenia. Magellanowi udało się jednak stłumić te bunty, co pozwoliło mu kontynuować wyprawę w kierunku cieśniny.

Pościg portugalskiej floty

Gdy Magellan wypłynął na otwarte morze w sierpniu 1519 roku, król Portugalii wysłał za nim flotę wojenną z misją przechwycenia go. Mimo pościgu, hiszpańskim statkom udało się uniknąć schwytania, co pozwoliło na kontynuowanie podróży bez bezpośredniej ingerencji ze strony portugalskiej korony.

Ciekawostki o Ferdynandzie Magellan

Warto wiedzieć: Ferdynand Magellan stał się pierwszym człowiekiem w historii, który dokonał niemal pełnego, osobistego opłynięcia kuli ziemskiej.

Osobista cyrkulacja globu

Ferdynand Magellan jest postacią wyjątkową w historii eksploracji, ponieważ dzięki swojej wyprawie dokonał niemal pełnego, osobistego opłynięcia kuli ziemskiej. Dotarł do Azji Południowo-Wschodniej w latach 1505–1512, płynąc na wschód, a następnie w 1521 roku dotarł tam ponownie, tym razem płynąc na zachód. To unikalne doświadczenie czyni go pionierem w tym aspekcie historii.

Wpływ listów Serrão na planowanie wyprawy

Kluczową rolę w planowaniu epokowej wyprawy odegrały listy od przyjaciela Magellana, Francisco Serrão. Serrão osiadł na Molukach, znanych jako Wyspy Korzenne, i przesyłał Magellanowi cenne informacje o bogactwie i położeniu tych terytoriów, co z pewnością wpłynęło na jego decyzje strategiczne.

Rola niewolnika Enrique

Malajski niewolnik Enrique, nabyty przez Magellana w Malakce, odegrał ważną rolę. Magellan twierdził przed królem Karolem I, że Enrique pochodzi z Wysp Korzennych. Miało to stanowić dowód na to, że te bogate w przyprawy wyspy leżą w hiszpańskiej strefie wpływów, co było kluczowe dla uzyskania wsparcia królewskiego dla wyprawy.

Naukowe podejście do planowania wyprawy

Przed wyruszeniem w swoją monumentalną podróż, Magellan poświęcił się intensywnym studiom. Analizował najnowsze mapy morskie i współpracował z kosmografem Rui Faleiro, badając możliwość istnienia przejścia z Oceanu Atlantyckiego na Pacyfik. To naukowe podejście do planowania było kluczowe dla sukcesu jego przedsięwzięcia.

Kluczowe etapy kariery Ferdynanda Magellana

Ferdynand Magellan, portugalski żeglarz i odkrywca, zasłynął jako dowódca pierwszej wyprawy, która opłynęła Ziemię. Mimo że sam nie doczekał jej końca, ginąc na Filipinach, jego wizja i determinacja doprowadziły do odkrycia Cieśniny Magellana oraz pierwszego europejskiego przepłynięcia Pacyfiku. Jego decyzja o przejściu na służbę hiszpańską po konflikcie z portugalskim dworem otworzyła drogę do tej epokowej ekspedycji, która na zawsze zmieniła europejskie postrzeganie świata i otworzyła nowe szlaki handlowe.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_Magellan