Janis Joplin: Życie i dziedzictwo Królowej Rock and Roll

0

Janis Lyn Joplin (ur. 19 stycznia 1943 w Port Arthur, zm. 4 października 1970 w Los Angeles) była amerykańską piosenkarką, autorką tekstów i muzykiem, która na stałe zapisała się w historii muzyki rockowej. Uznawana za jedną z najbardziej ikonicznych i odnoszących sukcesy wykonawczyń rockowych swojej ery, zyskała sławę dzięki swojemu potężnemu głosowi o skali mezzo-sopranu i niezwykle energetycznej, „elektryzującej” obecności scenicznej. Jej kariera, choć krótka, wywarła ogromny wpływ na rozwój muzyki rockowej. Tragicznie zmarła w wieku zaledwie 27 lat, stając się jedną z najbardziej znanych członkiń tzw. Klubu 27. Oficjalną przyczyną jej śmierci było przedawkowanie heroiny, co nastąpiło tuż przed finalizacją prac nad jej najbardziej znanym solowym albumem „Pearl”.

Janis Joplin, która na przełomie 1969 i 1970 roku miała 26-27 lat, była córką Dorothy Bonity East i Setha Warda Joplina, dorastającą w konserwatywnym Teksasie. Jej życie naznaczone było buntowniczym duchem, który objawił się już w czasach szkolnych, kiedy to była ofiarą prześladowań z powodu nadwagi i problemów z cerą. W 1963 roku, po opuszczeniu Teksasu, aresztowano ją w San Francisco pod zarzutem kradzieży sklepowej, co stanowiło jeden z wczesnych przejawów jej niekonwencjonalnego stylu życia.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 1970 roku Janis Joplin miała 27 lat.
• Żona/Mąż: Brak informacji o małżeństwie.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów, muzyk.
• Główne osiągnięcie: Uznanie za jedną z najbardziej ikonicznych wykonawczyń rockowych, wpływ na rozwój muzyki rockowej, pośmiertny sukces albumu „Pearl”.

Podstawowe informacje o Janis Joplin

Janis Lyn Joplin urodziła się 19 stycznia 1943 roku w Port Arthur w stanie Teksas. Jej życie zakończyło się tragicznie 4 października 1970 roku w Los Angeles, w wieku zaledwie 27 lat. Ta przedwczesna śmierć uczyniła z niej jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci Klubu 27 – grupy wybitnych muzyków, którzy zmarli w tym samym wieku. Była amerykańską piosenkarką, autorką tekstów i muzykiem, która na stałe zapisała się w historii muzyki rockowej. Jej niezwykły talent wokalny, charakteryzujący się potężnym głosem o skali mezzo-sopranu, w połączeniu z „elektryzującą” obecnością sceniczną, przyniosły jej status jednej z najbardziej ikonicznych wykonawczyń swojej ery. Oficjalną przyczyną śmierci Janis Joplin było przedawkowanie heroiny, co nastąpiło w pokoju hotelowym w Los Angeles, tuż przed finalizacją prac nad jej najbardziej znanym solowym albumem „Pearl”.

Rodzina i życie prywatne Janis Joplin

Rodzice i rodzeństwo

Janis Joplin była córką Dorothy Bonity East (1913–1998), która pracowała jako rejestratorka w szkole biznesu, oraz Setha Warda Joplina (1910–1987), inżyniera pracującego dla firmy Texaco. Rodzice Janis uważali, że ich córka wymagała więcej uwagi niż jej dwoje młodszego rodzeństwa, Laura i Michael. Rodzina Joplinów należała do wspólnoty religijnej First Christian Church of Port Arthur, będącej częścią wyznania Christian Church (Disciples of Christ). To tło stanowiło podstawę jej wczesnego wychowania w konserwatywnym Teksasie.

Związki i relacje

W 1965 roku Janis Joplin zaręczyła się z Peterem de Blanc, pracownikiem firmy IBM. Para planowała ślub i wspólne życie w Nowym Jorku, jednak narzeczony zerwał zaręczyny wkrótce po tym, jak odwiedził jej ojca, by prosić o rękę córki. W 1967 roku Joplin nawiązała relację z Country Joe McDonaldem z zespołu Country Joe and the Fish. Para mieszkała razem przez kilka miesięcy w mieszkaniu przy Lyon Street 122 w San Francisco. Przez pewien czas łączyła ją również krótka relacja romantyczna oraz wieloletnia przyjaźń z Ronem „Pigpenem” McKernanem, jednym z założycieli legendarnej grupy Grateful Dead.

Kariera muzyczna Janis Joplin

Początki i rozwój muzyczny

Janis Joplin specjalizowała się w gatunkach takich jak rock psychodeliczny, blues rock, soul oraz klasyczny blues. Jej muzyczne inspiracje czerpała z nagrań takich artystek jak Bessie Smith, Ma Rainey i Lead Belly. Te wpływy poznała dzięki grupie znajomych „wyrzutków” w czasach nastoletnich. Już w szkole średniej Thomas Jefferson High School była koleżanką z klasy Jimmy’ego Johnsona, który później został legendarnym trenerem wprowadzonym do Pro Football Hall of Fame. Podczas studiów na University of Texas w 1962 roku, gazeta studencka „The Daily Texan” opublikowała o niej artykuł zatytułowany „Ona odważa się być inna”, opisując jej niekonwencjonalny styl – chodzenie boso i noszenie dżinsów Levi’s na zajęcia, co wówczas było szokujące. Zanim zdobyła sławę, Joplin dorabiała sprzedając na kampusie uniwersyteckim magazyn humorystyczny „The Texas Ranger”, w którym publikował swoje wczesne komiksy jej przyjaciel Gilbert Shelton. Jej pierwszy utwór, „What Good Can Drinkin’ Do”, został zarejestrowany na taśmie magnetofonowej w grudniu 1962 roku w domu innego studenta uniwersytetu w Austin.

Kluczowe występy i zespoły

Przełomem w karierze Janis Joplin był jej występ w 1967 roku na Monterey Pop Festival. Wystąpiła tam jako wokalistka mało znanego wówczas psychodelicznego zespołu Big Brother and the Holding Company. To wydarzenie natychmiast uczyniło z niej ogólnokrajową gwiazdę, a jej interpretacje utworów takich jak „Piece of My Heart” czy „Ball and Chain” zdobyły uznanie publiczności i krytyków. Po opuszczeniu Big Brother and the Holding Company, Joplin kontynuowała karierę solową, tworząc własne składy towarzyszące. Najpierw była to Kozmic Blues Band, złożona z muzyków sesyjnych, a następnie Full Tilt Boogie Band, z którym pracowała aż do śmierci. W 1969 roku Janis Joplin wystąpiła na legendarnym festiwalu Woodstock, będącym jednym z najważniejszych wydarzeń kulturalnych tamtej dekady. Brała również udział w trasie koncertowej Festival Express, która odbywała się w specjalnie wynajętym pociągu przemierzającym Kanadę, co było unikalnym doświadczeniem dla artystów i fanów.

Albumy i twórczość

Dyskografia Janis Joplin obejmuje trzy albumy wydane za jej życia: dwa z zespołem Big Brother and the Holding Company oraz jeden solowy. Jednak największy sukces komercyjny przyniosła jej pośmiertna płyta „Pearl”, która ukazała się w styczniu 1971 roku. Album „Pearl” osiągnął pierwsze miejsce na liście Billboard 200, stając się jej najlepiej sprzedającym się wydawnictwem. „Pearl” zawierał takie przeboje jak „Me and Bobby McGee” i „Mercedes Benz”. Album „Cheap Thrills” charakteryzował się celowo pozostawionymi surowymi dźwiękami, takimi jak odgłos tłuczonego szkła i zamiatania odłamków podczas utworu „Turtle Blues”, co miało podkreślić autentyczność nagrania. Jako instrumentalistka Joplin nie tylko śpiewała, ale również grała na gitarze oraz autoharpie, którą według artykułu z 1962 roku w „The Daily Texan” nosiła ze sobą wszędzie, by móc zacząć śpiewać w dowolnym momencie.

Osiągnięcia i dziedzictwo Janis Joplin

Najważniejsze nagrania i interpretacje

Janis Joplin specjalizowała się w gatunkach takich jak rock psychodeliczny, blues rock, soul oraz klasyczny blues. Jej unikalny styl i interpretacje utworów zyskały jej miano jednej z największych wokalistek wszech czasów. Do jej najbardziej znanych i cenionych nagrań należą utwory: „Piece of My Heart”, „Cry Baby”, „Down on Me”, „Ball and Chain” oraz „Summertime”. Jej ostatnim nagraniem była autorska piosenka a cappella „Mercedes Benz”, która stała się symbolicznym zakończeniem jej twórczości. Pięć singli Janis Joplin trafiło na listę Billboard Hot 100, a cover utworu Krisa Kristoffersona „Me and Bobby McGee” jako jedyny w jej karierze osiągnął pierwsze miejsce na liście przebojów, co miało miejsce postumatycznie w marcu 1971 roku.

Nagrody i wyróżnienia

W 1995 roku Janis Joplin została pośmiertnie wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame, co stanowiło wyraz uznania dla jej fundamentalnego wpływu na rozwój muzyki rockowej i roli kobiet w tym gatunku. Została również uhonorowana prestiżowymi nagrodami Grammy, w tym Grammy Lifetime Achievement Award za całokształt twórczości. Jej nagrania zostały wprowadzone do Grammy Hall of Fame, co podkreśla trwałość jej dziedzictwa muzycznego. Magazyn „Rolling Stone” sklasyfikował ją na 28. miejscu listy „200 najlepszych wokalistów wszech czasów” w 2008 roku, co jest kolejnym dowodem jej znaczenia w historii muzyki. Według danych z 2013 roku Joplin pozostaje jedną z najlepiej sprzedających się artystek w USA, posiadając certyfikaty RIAA potwierdzające sprzedaż 18,5 miliona egzemplarzy albumów.

Wpływ i rozpoznawalność

Janis Joplin wywarła ogromny wpływ na kolejne pokolenia artystów, zwłaszcza wokalistek rockowych i bluesowych. Jej autentyczność, surowość emocjonalna i niezrównana energia sceniczna uczyniły z niej symbol wolności i ekspresji artystycznej lat 60. Nazywana „Królową Rock and Rolla” (The Queen of Rock 'n’ Roll), jej głos stał się rozpoznawalny na całym świecie. Utwory takie jak „Piece of My Heart” czy „Me and Bobby McGee” do dziś cieszą się ogromną popularnością i są nieodłącznym elementem kanonu muzyki rockowej. Jej życie, choć krótkie, było intensywną podróżą artystyczną, która na zawsze zmieniła oblicze muzyki. Występy na legendarnych festiwalach takich jak Monterey Pop czy Woodstock ugruntowały jej pozycję jako jednej z najważniejszych postaci w historii rock and rolla.

Ważne fakty z życia Janis Joplin

Zdrowie i uzależnienia

W latach 1964–1965 Janis Joplin zmagała się z poważnym uzależnieniem od metamfetaminy. Jej znajomi opisywali ją wówczas jako „szkieletową” i „wychudzoną”, co ostatecznie skłoniło ich do zebrania pieniędzy na jej powrót do domu rodzinnego w Teksasie. Podczas pobytu w San Francisco zyskała reputację „speed freak” (osoby nadużywającej amfetaminy) oraz okazjonalnej użytkowniczki heroiny. Jej ulubionym napojem alkoholowym był likier Southern Comfort, który spożywała w dużych ilościach. W 1965 roku, po powrocie do Port Arthur, ważyła zaledwie 40 kg (88 funtów) i podjęła próbę zerwania z nałogami, uczęszczając na regularne sesje do pracownika socjalnego Bernarda Giarritano. Giarritano zwierzała się z lęku przed powrotem do narkotyków w przypadku kontynuowania kariery muzycznej, co świadczy o trudnościach, z jakimi się mierzyła.

Warto wiedzieć: Oficjalną przyczyną śmierci Janis Joplin było przedawkowanie heroiny, co nastąpiło w pokoju hotelowym w Los Angeles, tuż przed finalizacją prac nad jej najbardziej znanym solowym albumem.

Kontrowersje i mniej znane fakty

W czasach szkolnych Janis Joplin była ofiarą prześladowań i ostracyzmu. W szkole średniej wyśmiewano ją z powodu nadwagi oraz problemów z cerą (trądzik), które pozostawiły głębokie blizny wymagające później zabiegów dermabrazji. W 1963 roku została aresztowana w San Francisco pod zarzutem kradzieży sklepowej, co było jednym z wczesnych przejawów jej buntowniczego stylu życia po opuszczeniu Teksasu. Podczas prób z zespołem Big Brother w 1966 roku Joplin wpadła w furię, gdy zobaczyła gości wstrzykujących sobie narkotyki w jej mieszkaniu, krzycząc, że miała pakt ze współlokatorami o zakazie używania igieł w jej obecności. Te incydenty rzucają światło na jej złożoną osobowość i trudności w relacjach.

Ciekawostki z życia

W szkole średniej Thomas Jefferson High School Janis Joplin była koleżanką z klasy Jimmy’ego Johnsona, który później został legendarnym trenerem wprowadzonym do Pro Football Hall of Fame. Podczas studiów na University of Texas w 1962 roku gazeta studencka „The Daily Texan” opublikowała o niej artykuł zatytułowany „Ona odważa się być inna”, opisując fakt, że chodzi boso i nosi dżinsy Levi’s na zajęcia, co wtedy było szokujące. Zanim stała się sławna, Joplin dorabiała sprzedając na kampusie uniwersyteckim magazyn humorystyczny „The Texas Ranger”, w którym publikował swoje wczesne komiksy jej przyjaciel Gilbert Shelton. Jej pierwszy utwór, „What Good Can Drinkin’ Do”, został zarejestrowany na taśmie magnetofonowej w grudniu 1962 roku w domu innego studenta uniwersytetu w Austin. Album „Cheap Thrills” zawierał celowo pozostawione surowe dźwięki, takie jak odgłos tłuczonego szkła i zamiatania odłamków podczas utworu „Turtle Blues”, co miało podkreślić autentyczność nagrania.

Dyskografia Janis Joplin

• Dwa albumy z Big Brother and the Holding Company (wydane za życia)
• Jeden album solowy (wydany za życia)
• „Pearl” (album pośmiertny, styczeń 1971)

Najważniejsze nagrania Janis Joplin

• „Piece of My Heart”
• „Cry Baby”
• „Down on Me”
• „Ball and Chain”
• „Summertime”
• „Me and Bobby McGee” (cover, singiel nr 1)
• „Mercedes Benz” (autorska piosenka a cappella)

Nagrody i wyróżnienia Janis Joplin

Magazyn „Rolling Stone” sklasyfikował Janis Joplin na 28. miejscu listy „200 najlepszych wokalistów wszech czasów” w 2008 roku. Według danych z 2013 roku, Joplin pozostaje jedną z najlepiej sprzedających się artystek w USA, posiadając certyfikaty RIAA potwierdzające sprzedaż 18,5 miliona egzemplarzy albumów.

Janis Joplin, mimo swojego krótkiego życia, pozostawiła po sobie niezatarty ślad w historii muzyki. Jej surowa ekspresja, potężny głos i niezłomna autentyczność uczyniły z niej ikonę muzyki rockowej i bluesowej, której wpływ jest odczuwalny do dziś. Jej pośmiertny sukces albumu „Pearl” oraz liczne nagrody i wyróżnienia potwierdzają jej trwałe dziedzictwo jako jednej z najważniejszych artystek XX wieku, która odważyła się być inna i dzięki temu zainspirowała pokolenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Janis_Joplin