James Stewart: Hollywoodzka legenda, aktor i jego filmografia.

0

James Maitland Stewart, powszechnie znany i uwielbiany jako Jimmy Stewart, pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych postaci w historii amerykańskiego kina. Urodzony 20 maja 1908 roku, zmarł 2 lipca 1997 roku w wieku 89 lat, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo artystyczne. Jego charakterystyczny sposób mówienia, w tym słynny „drawl”, oraz umiejętność kreowania postaci „zwykłego człowieka” (everyman) uczyniły go symbolem autentyczności na ekranie. Zdobywca Oscara za rolę w „Filadelfijskiej opowieści”, Stewart stworzył niezapomniane kreacje w takich arcydziełach jak „To wspaniałe życie” czy „Okno na podwórze”, które do dziś fascynują kolejne pokolenia widzów. Jego życie prywatne, naznaczone długoletnim i stabilnym małżeństwem z Glorią Hatrick McLean, zawartym w 1949 roku, stanowiło przykład oddania i rodzinnych wartości, trwając aż do jej śmierci w lutym 1994 roku.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 2 lipca 1997 roku miał 89 lat.
• Żona/Mąż: Gloria Hatrick McLean
• Dzieci: Dwie córki-bliźniaczki, Judy i Kelly, oraz dwóch adoptowanych pasierbów.
• Zawód: Aktor
• Główne osiągnięcie: Oscar za najlepszego aktora pierwszoplanowego, ikoniczne role, służba wojskowa jako generał brygady.

Podstawowe informacje o Jamesie Stewarcie

James Maitland Stewart, znany szerzej jako Jimmy Stewart, przyszedł na świat 20 maja 1908 roku w miasteczku Indiana w stanie Pensylwania. Swoje życie zakończył 2 lipca 1997 roku w wieku 89 lat, w swojej rezydencji w Beverly Hills w Kalifornii. Jego unikalny styl, charakteryzujący się specyficznym, lekko przeciągłym sposobem mówienia, stał się znakiem rozpoznawczym, a kreowane przez niego postacie „zwykłych ludzi” budziły ogromną sympatię publiczności. Już po jego śmierci, w 1999 roku, prestiżowy American Film Institute (AFI) umieścił go na zaszczytnym trzecim miejscu w rankingu największych amerykańskich aktorów wszech czasów. Stewart był również absolwentem renomowanego Uniwersytetu Princeton, gdzie w 1932 roku uzyskał dyplom z architektury. Jego pełne imię brzmiało James Maitland Stewart.

Rodzina i życie prywatne Jamesa Stewarta

James Maitland Stewart był najstarszym dzieckiem i jedynym synem Elizabeth Ruth i Alexandra Maitlanda Stewartów. Jego rodzice prowadzili rodzinny sklep z artykułami żelaznymi, znany jako Stewart and Company Hardware Store. Przez długi czas James Stewart, mimo swojej popularności, pozostawał jednym z najbardziej pożądanych kawalerów w Hollywood. Jego życie osobiste nabrało nowego wymiaru w 1949 roku, kiedy poślubił Glorię Hatrick McLean. Jako ojczym, Stewart z miłością przyjął dwóch synów swojej żony z poprzedniego małżeństwa. Wkrótce potem para powitała na świecie dwie córki-bliźniaczki: Judy i Kelly. Małżeństwo Jamesa i Glorii Stewarta było wyjątkiem w świecie show-biznesu, ciesząc się opinią niezwykle stabilnego i trwałego związku, który przetrwał aż do śmierci Glorii w lutym 1994 roku.

Kariera aktorska Jamesa Stewarta

Początki kariery

Droga Jamesa Stewarta do sławy rozpoczęła się w 1932 roku. W tym czasie występował w letnim teatrze University Players na Cape Cod, gdzie miał okazję dzielić scenę ze swoim przyszłym bliskim przyjacielem, Henrym Fondą. Ich przyjaźń, mimo diametralnie różnych poglądów politycznych, była dla Stewarta niezwykle ważnym doświadczeniem. Potrafili oni unikać konfliktów, skupiając swoje rozmowy na wspólnej pasji do modelarstwa.

Przełomowe role i współpraca z Frankiem Caprą

Prawdziwym przełomem w karierze Jamesa Stewarta okazała się owocna współpraca z wybitnym reżyserem Frankiem Caprą. Ich pierwsze wspólne dzieło, komedia „Cieszmy się życiem” (ang. „You Can’t Take It with You”) z 1938 roku, odniosło spektakularny sukces, zdobywając Oscara w kategorii najlepszy film. Ta współpraca ugruntowała pozycję Stewarta jako jednego z czołowych aktorów Hollywood. Warto również wspomnieć o jego roli w filmie „Smith jedzie do Waszyngtonu” (ang. „Mr. Smith Goes to Washington”), gdzie wcielił się w postać idealistycznego senatora, co przyniosło mu nominację do Oscara i ugruntowało jego wizerunek jako aktora potrafiącego wcielać się w postacie o głębokim moralnym kręgosłupie.

Oscar za „Filadelfijską opowieść”

W 1940 roku James Stewart zagrał w filmie „Filadelfijska opowieść” (ang. „The Philadelphia Story”), za który otrzymał swojego jedynego Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. W niezwykłym geście, odbierając statuetkę, zdecydował się wysłać ją swojemu ojcu. Pan Alexander Maitland Stewart z dumą wyeksponował Oscara w witrynie swojego rodzinnego sklepu z narzędziami, co stanowiło niezwykły i wzruszający dowód przywiązania do rodziny i korzeni. Ta rola była kluczowa dla jego kariery, pokazując jego talent do kreowania złożonych i wielowymiarowych postaci.

Ikoniczna kreacja w „To wspaniałe życie”

Po zakończeniu II wojny światowej, w 1946 roku, James Stewart stworzył swoją najbardziej ikoniczną kreację w filmie „To wspaniałe życie” (ang. „It’s a Wonderful Life”). Wcielając się w postać George’a Baileya, człowieka, który dzięki interwencji anioła odkrywa prawdziwą wartość swojego życia i jego wpływu na otoczenie, Stewart stworzył rolę, która na stałe wpisała się do kanonu kina. Film ten, ponownie wyreżyserowany przez Franka Caprę, stał się nieśmiertelnym klasykiem kina świątecznego i do dziś jest chętnie oglądany na całym świecie. Ta rola jest powszechnie uznawana za jedną z najważniejszych w jego karierze, podkreślając jego niezwykłą zdolność do wzbudzania sympatii i empatii u widzów.

Transformacja w thrillerach Alfreda Hitchcocka

Lata 50. XX wieku przyniosły znaczącą transformację w karierze Jamesa Stewarta, który zaczął eksplorować mroczniejsze zakamarki ludzkiej psychiki. Z powodzeniem występował w thrillerach mistrza gatunku, Alfreda Hitchcocka. Do najbardziej pamiętnych dzieł z tego okresu należą „Okno na podwórze” (ang. „Rear Window”) z 1954 roku, gdzie Stewart zagrał fotografa uwięzionego w domu z nogą w gipsie, który staje się świadkiem potencjalnego morderstwa, oraz „Zawrót głowy” (ang. „Vertigo”) z 1958 roku, w którym wcielił się w rolę byłego detektywa zmagającego się z silnym lękiem wysokości. Te role pokazały Stewarta w zupełnie nowym, bardziej złożonym świetle, udowadniając jego wszechstronność i zdolność do grania postaci o niejednoznacznych motywacjach.

Zmiana wizerunku w westernach

Oprócz ról w dramatach i thrillerach, James Stewart aktywnie działał również w gatunku westernu, który pozwolił mu na dalszą ewolucję wizerunku. Współpracował z reżyserem Anthonym Mannem przy serii filmów o surowym klimacie, które znacząco odświeżyły jego ekranową postać. W takich produkcjach jak „Zabił Liberty Valance’a” (ang. „The Man Who Shot Liberty Valance”), które stanowiło odejście od jego wcześniejszych, łagodniejszych ról, Stewart prezentował bardziej twarde i niejednoznaczne postacie. Filmy te są uznawane za klasyki gatunku i świadczą o jego niezwykłej umiejętności adaptacji do różnych konwencji filmowych.

Kariera wojskowa Jamesa Stewarta

Początki służby wojskowej

James Stewart był nie tylko wybitnym aktorem, ale również oddanym obywatelem, który aktywnie służył swojemu krajowi. Posiadając licencję pilota cywilnego, podjął decyzję o wstąpieniu do armii. W 1941 roku, jeszcze przed atakiem na Pearl Harbor, Stewart jako pierwsza wielka gwiazda filmowa zaciągnął się do United States Army Air Corps, demonstrując swój patriotyzm i gotowość do obrony ojczyzny w obliczu narastającego konfliktu.

Udział w II wojnie światowej

Podczas II wojny światowej James Stewart aktywnie uczestniczył w działaniach bojowych. Pełnił funkcję dowódcy eskadry bombowców B-24 Liberator, biorąc udział w licznych misjach bojowych nad Europą. Jego odwaga, profesjonalizm i poświęcenie w warunkach wojennych były wielokrotnie podkreślane, stanowiąc ważny rozdział w jego życiu, kontrastujący z jego karierą aktorską i ukazujący jego drugie, równie imponujące oblicze.

Służba w rezerwie i awans generalski

Po zakończeniu II wojny światowej, James Stewart kontynuował swoją służbę wojskową w rezerwie United States Air Force. Jego zaangażowanie i doświadczenie przyniosły mu kolejne awanse, a w 1959 roku został mianowany generałem brygady (Brigadier General). To osiągnięcie uczyniło go najwyższym rangą aktorem w historii Stanów Zjednoczonych, a jego kariera wojskowa stanowiła niezwykłe połączenie służby publicznej i artystycznej.

Najwyższy rangą aktor w historii USA

Awans na stopień generała brygady umocnił pozycję Jamesa Stewarta jako wyjątkowej postaci w historii Stanów Zjednoczonych, czyniąc go najwyższym rangą aktorem, jaki kiedykolwiek służył w amerykańskich siłach zbrojnych. Jego służba wojskowa, trwająca łącznie 27 lat, zakończyła się oficjalnie w 1968 roku, kiedy to przeszedł na emeryturę wojskową. Jego przykład pokazuje, że gwiazdy kina mogą odgrywać znaczącą rolę nie tylko na ekranie, ale także w służbie swojemu narodowi.

Misja obserwacyjna w Wietnamie

Nawet będąc już generałem w stanie spoczynku, James Stewart wykazywał się zaangażowaniem w sprawy wojskowe. W 1966 roku, mimo swojego zaawansowanego wieku, wziął udział w misji obserwacyjnej nad Wietnamem, podróżując na pokładzie bombowca B-52. Ta misja była kolejnym dowodem jego głębokiego przywiązania do United States Air Force i chęci wspierania sił zbrojnych.

Emerytura wojskowa

Oficjalnie James Stewart przeszedł na emeryturę wojskową w 1968 roku, kończąc tym samym 27-letnią służbę w amerykańskich siłach zbrojnych. Po zakończeniu kariery wojskowej, aktor mógł w pełni poświęcić się życiu rodzinnemu i dalszemu rozwijaniu swojej kariery aktorskiej, choć jego aktywność na ekranie stopniowo malała. Jego dziedzictwo wojskowe jest równie imponujące, jak jego dokonania na polu kinematografii.

Nagrody i osiągnięcia Jamesa Stewarta

Oscar za „Filadelfijską opowieść”

Jednym z najważniejszych indywidualnych osiągnięć Jamesa Stewarta było zdobycie Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w filmie „Filadelfijska opowieść” w 1941 roku. W niezwykłym geście skromności, Stewart wysłał swoją statuetkę Oscarową swojemu ojcu, który z dumą wyeksponował ją w witrynie swojego rodzinnego sklepu z narzędziami. Ten gest podkreślał jego głębokie przywiązanie do rodziny i korzeni, a jednocześnie stanowił dowód jego niezwykłej postawy wobec zdobytych wyróżnień.

Nagroda AFI Life Achievement Award

W uznaniu za całokształt swojej wybitnej twórczości filmowej, James Stewart został uhonorowany nagrodą AFI Life Achievement Award w 1980 roku. Jest to jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień przyznawanych przez American Film Institute, które celebruje artystów, którzy wnieśli znaczący wkład w rozwój amerykańskiego kina. Nagroda ta podkreślała jego długą i owocną karierę, obejmującą dziesiątki niezapomnianych ról.

Honorowy Oscar i Prezydencki Medal Wolności

W 1985 roku James Stewart otrzymał kolejne zaszczytne wyróżnienie – Honorowego Oscara. Nagroda ta została przyznana za jego 50 lat wybitnych kreacji aktorskich, co stanowiło dowód na jego niezwykłą trwałość i wpływ na przemysł filmowy. Tego samego roku uhonorowano go również najwyższym cywilnym odznaczeniem w Stanach Zjednoczonych – Prezydenckim Medalem Wolności. Oba te wyróżnienia potwierdzają jego status jako jednej z najważniejszych postaci w historii amerykańskiej kultury.

Ciekawostki i osobowość Jamesa Stewarta

Jako dziecko, James Stewart wykazywał się pasją do budowania modeli samolotów, co stanowiło zapowiedź jego późniejszej kariery wojskowej. Fascynacja lotnictwem, rozwijana od najmłodszych lat, znalazła swoje ujście w jego służbie jako pilota. Inna ciekawa historia dotyczy jego umiejętności muzycznych – potrafił grać na akordeonie. Instrument ten, jak głosi anegdota, trafił do jego ojca jako zapłata od klienta, który nie był w stanie uregulować rachunku za zakupy w sklepie z narzędziami. Ta historia pokazuje, jak nieoczekiwane przedmioty mogły znaleźć swoje miejsce w życiu rodziny Stewartów.

James Stewart był bliskim przyjacielem aktora Henry’ego Fondy. Mimo że obaj mieli skrajnie różne poglądy polityczne, potrafili pielęgnować swoją przyjaźń, unikając przy tym gorących dyskusji. Ich relacja opierała się głównie na wspólnych zainteresowaniach, takich jak modelarstwo, co pozwalało im budować silną więź pomimo różnic ideologicznych. W ostatnich latach życia, po śmierci ukochanej żony Glorii w lutym 1994 roku, James Stewart wycofał się z życia publicznego. Spędzał czas głównie w swojej sypialni, przeżywając żałobę i wspominając lata wspólnego życia, co pokazuje jego głęboką potrzebę intymności i przywiązania do rodziny.

Najważniejsze filmy Jamesa Stewarta

• „Cieszmy się życiem” (1938)
• „Filadelfijska opowieść” (1940)
• „To wspaniałe życie” (1946)
• „Okno na podwórze” (1954)
• „Zawrót głowy” (1958)

Służba wojskowa Jamesa Stewarta

Warto wiedzieć: James Stewart był pierwszą wielką gwiazdą filmową, która zaciągnęła się do armii przed atakiem na Pearl Harbor.

Warto wiedzieć: James Stewart był najwyższym rangą aktorem w historii USA.

James Maitland Stewart, jako jedna z największych ikon amerykańskiego kina, udowodnił, że jego wpływ wykraczał poza ekran, obejmując również poświęcenie dla ojczyzny w roli wojskowego. Jego życie stanowi inspirujący przykład wszechstronności i zaangażowania, zarówno w sferze artystycznej, jak i publicznej, pozostawiając trwały ślad w kulturze i historii Stanów Zjednoczonych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/James_Stewart