Federico Fellini: Włoski reżyser, który odmienił kino

0

Federico Fellini (1920–1993) był legendarnym włoskim reżyserem i scenarzystą, którego wizjonerskie podejście do kina na zawsze zmieniło oblicze kinematografii. Urodzony 20 stycznia 1920 roku, w chwili swojej śmierci 31 października 1993 roku w Rzymie, miał 73 lata. Jego życie, naznaczone zarówno osobistymi tragediami, jakimi była utrata jedynego syna, jak i pasmem spektakularnych sukcesów artystycznych, w tym rekordowej liczby czterech Oscarów za najlepszy film nieanglojęzyczny oraz nagrody za całokształt twórczości, stanowi fascynującą opowieść o geniuszu i ludzkich doświadczeniach. Nierozerwalną częścią jego życia była relacja z żoną, wybitną aktorką Giuliettą Masiną, która często pojawiała się w jego filmach i była jego muzą.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 31 października 1993 roku miał 73 lata.
• Żona/Mąż: Giulietta Masina
• Dzieci: Pierfederico (zmarł w niemowlęctwie)
• Zawód: Reżyser filmowy, scenarzysta
• Główne osiągnięcie: Cztery Oscary za najlepszy film nieanglojęzyczny, Oscar za całokształt twórczości, Złota Palma w Cannes.

Pochodzenie i Wczesne Lata Życia

Federico Fellini przyszedł na świat 20 stycznia 1920 roku w nadmorskim Rimini. Jego rodzina reprezentowała zróżnicowane środowisko społeczne: ojciec, Urbano Fellini, pochodził z rodziny chłopskiej z Gambettola, podczas gdy matka, Ida Barbiani, wywodziła się z mieszczańskiej, katolickiej klasy kupieckiej Rzymu. Ten kontrast kulturowy i społeczny mógł stanowić jedno ze źródeł jego późniejszej, bogatej wyobraźni artystycznej. Jego podejście do formalnej edukacji było nietypowe – mimo uczęszczania do szkoły, jego frekwencja była legendarnie niska, o czym świadczy odnotowanie 67 nieobecności w ciągu jednego roku szkolnego. We wrześniu 1939 roku podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Sapienza w Rzymie, co było próbą sprostania oczekiwaniom rodziców, jednakże brak jest dowodów na jego faktyczny, aktywny udział w zajęciach. Federico Fellini zmarł 31 października 1993 roku w Rzymie, a jego prochy spoczęły na Cmentarzu Monumentalnym w rodzinnym Rimini, kończąc tym samym niezwykłą podróż życiową.

Rodzina i Relacje Osobiste

Najważniejszą postacią w życiu osobistym i zawodowym Federico Felliniego była jego żona, wybitna aktorka Giulietta Masina. Ich losy splotły się jesienią 1942 roku w studiu radiowym EIAR, gdzie Masina użyczała głosu w jego słuchowisku. Ich uczucie rozkwitło błyskawicznie, a ślub odbył się 30 października 1943 roku, zaledwie dziewięć miesięcy po pierwszym spotkaniu. Ich wspólne życie naznaczone było głęboką tragedią. Po poronieniu, do którego doszło w wyniku upadku Masiny ze schodów, 22 marca 1945 roku na świat przyszedł ich jedyny syn, Pierfederico. Niestety, chłopiec zmarł zaledwie 11 dni później z powodu zapalenia mózgu. Brak dzieci stanowił dla obojga bolesne doświadczenie, które jednak nie osłabiło ich wzajemnej więzi. Warto również wspomnieć o bliskiej przyjaźni z dzieciństwa Felliniego z Luigim „Tittą” Benzim. Benzi, który później został prawnikiem, stał się inspiracją dla postaci młodego Titty w kultowym filmie Felliniego „Amarcord” z 1973 roku.

Ścieżka Zawodowa: Od Rysownika do Mistrza Kina

Droga Federico Felliniego do statusu światowej sławy reżysera była niezwykle barwna i zróżnicowana, rozpoczynając się od pasji do sztuki wizualnej. W 1937 roku otworzył w rodzinnym Rimini sklep z portretami pod nazwą „Febo”. Rok później we Florencji opublikował swoją pierwszą karykaturę w tygodniku „420”, marząc o karierze rysownika i twórcy gagów. Przełomowym momentem było dołączenie do redakcji prestiżowego pisma satyrycznego „Marc’Aurelio” w latach 1939–1942. Tam prowadził popularną kolumnę „Ale czy słuchasz?” i nawiązał cenne kontakty, które okazały się kluczowe dla jego przyszłej kariery. Po wyzwoleniu Rzymu w 1944 roku, Fellini współtworzył scenariusz do rewolucyjnego dzieła neorealizmu, „Rzym, miasto otwarte”, co przyniosło mu pierwszą nominację do Oscara w 1947 roku. Jego debiut reżyserski przypadł na rok 1950, kiedy to wspólnie z Alberto Lattuadą zrealizował film „Światła wariete”. Niestety, dzieło okazało się finansową klapą, doprowadzając firmę produkcyjną do bankructwa i pozostawiając Felliniego z długami na ponad dekadę. Jego pierwszym samodzielnym filmem był „Biały szejk” z 1952 roku, satyra na popularne we Włoszech foto-romanse, do którego muzykę skomponował Nino Rota. Prawdziwy światowy sukces i uznanie przyniosła mu jednak „La Strada” w 1954 roku, film, który zdobył Oscara i międzynarodową sławę, pomimo początkowych kontrowersji podczas premiery na festiwalu w Wenecji.

Kluczowe etapy kariery zawodowej:

• 1937: Otwarcie sklepu z portretami „Febo” w Rimini.
• 1938: Publikacja pierwszej karykatury w tygodniku „420” we Florencji.
• 1939–1942: Praca w redakcji pisma satyrycznego „Marc’Aurelio”.
• 1944: Współtworzenie scenariusza do filmu „Rzym, miasto otwarte” (Roma città aperta).
• 1950: Debiut reżyserski z filmem „Światła wariete” (Luci del varietà).
• 1952: Reżyseria pierwszego samodzielnego filmu „Biały szejk” (Lo sceicco bianco).
• 1954: Międzynarodowy sukces i Oscar dla filmu „La Strada”.

Wybitne Nagrody i Osiągnięcia

Federico Fellini jest postacią, która na stałe zapisała się w annałach historii kina dzięki swoim licznym i prestiżowym nagrodom. Posiada rekordową liczbę czterech Oscarów w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny, zdobytych za arcydzieła takie jak „La Strada”, „Noce Cabirii”, „8½” oraz „Amarcord”. Jego niezwykły wkład w rozwój sztuki filmowej został uhonorowany również prestiżowym Oscarem za całokształt twórczości, który odebrał osobiście w 1993 roku podczas 65. ceremonii wręczenia Nagród Akademii w Los Angeles. W 1960 roku jego film „Słodkie życie” (La Dolce Vita) zdobył najwyższe wyróżnienie na Festiwalu Filmowym w Cannes – Złotą Palmę. Dodatkowo, w prestiżowym, dziesięcioletnim plebiscycie magazynu „Sight & Sound” z 2002 roku, Federico Fellini został sklasyfikowany jako drugi najlepszy reżyser w historii kina według oceny innych reżyserów i siódmy według krytyków, co świadczy o jego niezmiennie wysokiej pozycji wśród najważniejszych twórców filmowych wszech czasów.

Unikalny Styl i Artystyczne Inspiracje

Styl Federico Felliniego stanowił unikalną fuzję fantazji, barokowej estetyki i głęboko zakorzenionej, cielesnej rzeczywistości, co zaowocowało narodzinami nowej jakości w kinie światowym. Jego twórczość charakteryzowała się niezwykle wyrazistą wizualnością i olśniewającą zdolnością do przekraczania granic konwencjonalnej narracji. Wpływy komiksowe są widoczne m.in. w postaci Gelsominy z filmu „La Strada”, która była inspirowana popularną postacią „Happy Hooligan” Fredericka Burra Oppera. Pierwszy film, jaki młody Federico zobaczył w 1926 roku – „Maciste w piekle” Guido Brignone – zaszczepił w nim trwającą całe życie fascynację cyrkiem, klaunami i elementami makabry, które wielokrotnie pojawiały się w jego późniejszych dziełach. To eklektyczne połączenie różnorodnych inspiracji nadawało jego filmom niepowtarzalny, oniryczny i zarazem głęboko ludzki charakter.

Kontrowersje i Wyjątkowe Wydarzenia z Życia

Życie Federico Felliniego było niepozbawione niecodziennych wydarzeń i pewnych kontrowersji. Podczas II wojny światowej aktywnie starał się unikać poboru do wojska. Ostatecznie został zwolniony ze służby wojskowej, gdy nalot aliancki na Bolonię doprowadził do zniszczenia jego dokumentacji medycznej. Inne dramatyczne wydarzenie miało miejsce w 1942 roku, podczas podróży do Afryki. Fellini musiał w pośpiechu ewakuować się przed nadciągającymi wojskami brytyjskimi, wsiadając w ostatniej chwili do niemieckiego samolotu wojskowego lecącego na Sycylię. Pomimo tego, że wiele jego filmów zawierało silne wątki autobiograficzne i czerpało z jego życia, Federico Fellini konsekwentnie twierdził, że niemal wszystko – od dzieciństwa po wspomnienia – było kreacją artystyczną, stworzoną dla czystej przyjemności opowiadania historii. To podejście dodawało jego dziełom warstwy tajemniczości i uniwersalności.

Warto wiedzieć: Stosunek Federico Felliniego do autobiografizmu był złożony i często poddawany dyskusji. Chociaż jego filmy niewątpliwie czerpały z jego osobistych doświadczeń i wspomnień, sam reżyser zawsze podkreślał, że w procesie twórczym najważniejsza była dla niego radość opowiadania historii i kreowania światów, a nie ścisłe odwzorowanie rzeczywistości.

Fascynujące Ciekawostki z Życia i Twórczości

Kariera kreatywna Federico Felliniego obfitowała w barwne i inspirujące epizody. Słynny morski potwór pojawiający się na końcu filmu „La Dolce Vita” był inspirowany autentycznym wydarzeniem z 1934 roku, kiedy to po sztormie na plaży w Rimini odnaleziono olbrzymią rybę. Aby wcielić się w rolę włóczęgi w segmencie „Cud” filmu „L’Amore” (1948) u boku Anny Magnani, Fellini musiał przefarbować swoje naturalnie czarne włosy na blond. Po wyzwoleniu Rzymu w 1944 roku, w okresie powojennego kryzysu, Federico Fellini wraz z Enrico De Seta prowadził sklep „Funny Face”, gdzie rysowali karykatury dla amerykańskich żołnierzy, co świadczyło o jego niezwykłej przedsiębiorczości i zdolności do adaptacji w trudnych czasach.

Federico Fellini, poprzez swoją niepowtarzalną twórczość, udowodnił, jak ważna jest odwaga w eksplorowaniu własnej wyobraźni i przekraczaniu granic rzeczywistości, co stanowi trwałą inspirację dla artystów i widzów na całym świecie po dzień dzisiejszy.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Federico_Fellini