Emily Dickinson (10 grudnia 1830 – 15 maja 1886) była wybitną amerykańską poetką, której twórczość, odkryta na nowo pośmiertnie, zrewolucjonizowała poezję amerykańską. Choć za życia opublikowano zaledwie garstkę jej utworów, jej niemal 1800 wierszy stanowi dziś fundament kanonu literatury amerykańskiej. Pochodząca z prominentnej rodziny z Amherst w stanie Massachusetts, Dickinson spędziła większość życia w izolacji, pielęgnując bogatą korespondencję i tworząc arcydzieła, które do dziś fascynują innowacyjnością formy i głębią poruszanych tematów.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na maj 2024 roku Emily Dickinson miałaby 193 lata.
- Żona/Mąż: Nie miała męża.
- Dzieci: Nie miała dzieci.
- Zawód: Poetka.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie unikalnego stylu poetyckiego, który wywarł ogromny wpływ na rozwój literatury amerykańskiej.
Kim była Emily Dickinson? Podstawowe informacje biograficzne
Emily Elizabeth Dickinson, urodzona 10 grudnia 1830 roku w Amherst w stanie Massachusetts, spędziła niemal całe swoje życie w tym samym mieście, gdzie zmarła 15 maja 1886 roku w wieku 55 lat. Choć za życia była postacią niemal nieznaną szerszej publiczności, pośmiertnie zyskała status jednej z najważniejszych i najbardziej wpływowych postaci w historii całej poezji amerykańskiej. Jej spuścizna literacka obejmuje niemal 1800 wierszy, z których zaledwie 10 zostało opublikowanych za jej życia. Jedynym uwierzytelnionym portretem Emily Dickinson z okresu po jej wczesnym dzieciństwie jest dagerotyp wykonany w Mount Holyoke na przełomie grudnia 1846 i początku 1847 roku, gdy miała 16 lat.
Dane osobowe i życiorys
Emily Elizabeth Dickinson przyszła na świat w Amherst, Massachusetts, dokładnie 10 grudnia 1830 roku. Jej życie, choć naznaczone twórczością, było ściśle związane z rodzinnym miastem, które opuszczała niezwykle rzadko. Zmarła w Amherst 15 maja 1886 roku, w wieku 55 lat. Pośmiertnie jej twórczość zdobyła uznanie, które w pełni odzwierciedla jej obecny status jako jednej z kluczowych postaci w historii poezji amerykańskiej. Jej grobem jest Amherst West Cemetery.
Pochodzenie i rodzina
Pochodziła z prominentnej i wpływowej rodziny z Amherst o silnych tradycjach purytańskich. Ojcem Emily Dickinson był Edward Dickinson, ceniony prawnik, skarbnik Amherst College oraz polityk zasiadający w 33. Kongresie USA. Matka poetki, Emily Norcross Dickinson, była przez córkę opisywana jako osoba chłodna i zdystansowana, co Emily podsumowała stwierdzeniem, że była ona „okropną matką”. Miała dwoje rodzeństwa: starszego brata Williama Austina oraz młodszą siostrę Lavinię Norcross (Vinnie), która po śmierci Emily odkryła jej ukryte wiersze.
Życie prywatne i relacje Emily Dickinson
Przez większość dorosłego życia Emily Dickinson żyła w izolacji, co zyskało jej opinię ekscentryczki wśród lokalnych mieszkańców. Rzadko opuszczała swój pokój, unikała gości i niemal zawsze ubierała się na biało. Nigdy nie wyszła za mąż, a większość jej głębokich relacji międzyludzkich opierała się wyłącznie na bogatej korespondencji listownej. Najważniejszą i najbardziej czułą relację w dorosłym życiu utrzymywała ze swoją bratową, Susan Gilbert, do której wysłała ponad 300 listów i którą wielu badaczy uznaje za jej muzę oraz niespełnioną miłość o charakterze homoerotycznym.
Rodzina i dom rodzinny
Rodzina Dickinsonów była jedną z najbardziej wpływowych w Amherst w stanie Massachusetts, pielęgnowała silne tradycje purytańskie. Ojciec Emily, Edward Dickinson, był postacią o znaczącym autorytecie, łącząc karierę prawniczą z działalnością polityczną i społeczną jako skarbnik Amherst College. Matka Emily, Emily Norcross Dickinson, była postrzegana przez córkę jako osoba zdystansowana. Emily Dickinson miała dwoje rodzeństwa: starszego brata Williama Austina oraz młodszą siostrę Lavinię Norcross, znaną jako Vinnie. To właśnie Lavinia po śmierci Emily odkryła w jej biurku setki ukrytych wierszy, co zapoczątkowało proces ich publikacji.
Relacje międzyludzkie i związki
Emily Dickinson, mimo swojej skłonności do izolacji, utrzymywała intensywne relacje, które często przybierały formę bogatej korespondencji listownej. Nigdy nie wyszła za mąż. Najistotniejszą i najbardziej znaczącą relacją w jej dorosłym życiu była ta z jej bratową, Susan Gilbert. Emily wysłała do Susan ponad 300 listów, a wielu badaczy uważa ją za muzę Dickinson oraz obiekt jej niespełnionej miłości, potencjalnie o charakterze homoerotycznym. Inne bliskie relacje opierały się głównie na wymianie listów, co stanowiło kluczowy element jej życia towarzyskiego i intelektualnego.
Edukacja i wczesne wpływy na twórczość Emily Dickinson
Edukacja Emily Dickinson była ambitna i wszechstronna, choć jej formalna nauka była stosunkowo krótka. Kluczowe okazały się jednak intelektualne inspiracje, które ukształtowały jej wrażliwość i sposób postrzegania świata, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w jej poezji. Wpływy te były fundamentem dla rozwoju jej unikalnego stylu.
Wykształcenie
Przez siedem lat Emily Dickinson uczęszczała do Amherst Academy, gdzie zdobyła solidne, klasyczne wykształcenie. Program nauczania obejmował literaturę angielską, łacinę, botanikę, geologię i filozofię, co stanowiło szerokie podstawy dla jej przyszłej twórczości. W 1847 roku rozpoczęła naukę w Mount Holyoke Female Seminary, jednak jej pobyt tam trwał zaledwie dziesięć miesięcy. Powody jej odejścia bywają tłumaczone tęsknotą za domem lub niechęcią do rygoru religijnego panującego w instytucji.
Kluczowe postacie i inspiracje
Ogromny wpływ na rozwój intelektualny Emily Dickinson miał Benjamin Franklin Newton, młody prawnik. To on wprowadził ją w pisma takich myślicieli jak Wordsworth i Emerson, a co najważniejsze, rozpoznał w niej wielki talent poetycki. Dickinson była pasjonatką literatury, a do jej ulubionych autorów należeli William Shakespeare, Charlotte Brontë oraz Henry Wadsworth Longfellow. Te literackie fascynacje z pewnością wpłynęły na jej własne podejście do pisania i kształtowanie się jej literackiego głosu.
Kariera literacka i twórczość Emily Dickinson
Twórczość Emily Dickinson stanowi kamień milowy w historii poezji amerykańskiej, choć jej pełne uznanie przyszło dopiero pośmiertnie. Jej unikalny styl, głębokie motywy i ogromny dorobek literacki czynią ją postacią fascynującą dla czytelników i badaczy literatury na całym świecie. Proces odkrywania i publikacji jej dzieł był długi i skomplikowany, naznaczony cenzurą i sporami.
Styl poetycki i motywy przewodnie
Styl poetycki Emily Dickinson był niezwykle nowatorski jak na XIX wiek. Charakteryzował się krótkimi liniami, rymami niedokładnymi (tzw. slant rhyme), brakiem tytułów oraz bardzo specyficzną interpunkcją. Główne motywy jej twórczości to śmierć i nieśmiertelność, natura, duchowość, estetyka oraz społeczeństwo. Wiersze takie jak „Because I could not stop for Death” czy „I heard a Fly buzz – when I died” są doskonałymi przykładami jej mistrzostwa w eksplorowaniu tych fundamentalnych tematów. Jej zdolność do kondensowania głębokich myśli w zwięzłe formy jest jedną z jej największych zalet.
Publikacje za życia i pośmiertne odkrycie twórczości
Za życia Emily Dickinson opublikowała anonimowo zaledwie garstkę swoich utworów. Co więcej, te nieliczne publikacje były często drastycznie zmieniane przez redaktorów, aby dopasować je do ówczesnych konwencji literackich i oczekiwań czytelników. Prawdziwy ogrom jej twórczości został odkryty dopiero po jej śmierci w 1886 roku, kiedy to siostra Lavinia znalazła w jej biurku setki rękopisów powiązanych w małe tomiki. To odkrycie zapoczątkowało proces wydawniczy trwający wiele dekad.
Proces wydawniczy i ocenzurowane publikacje
Pierwszy zbiór jej poezji, przygotowany dzięki staraniom Thomasa Wentwortha Higginsona i Mabel Loomis Todd, ukazał się w 1890 roku. Jednak teksty zawarte w tym zbiorze zostały wówczas mocno wygładzone i ocenzurowane, aby uczynić je bardziej przystępnymi dla ówczesnego czytelnika. Dopiero w 1955 roku badacz Thomas H. Johnson wydał „The Poems of Emily Dickinson”, prezentując po raz pierwszy kompletną i nieocenzurowaną kolekcję jej dzieł w ich oryginalnej formie, co pozwoliło na pełne docenienie innowacyjności Dickinson.
Zdrowie i ostatnie lata życia Emily Dickinson
Zdrowie Emily Dickinson było źródłem jej cierpień i miało znaczący wpływ na jej życie, w tym na jej skłonność do izolacji. Problemy fizyczne i psychiczne towarzyszyły jej od młodości, kształtując jej wrażliwość i postrzeganie świata, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w jej twórczości, szczególnie w motywach związanych ze śmiercią i przemijaniem.
Problemy zdrowotne i ich wpływ na życie
Od młodości Emily Dickinson zmagała się z problemami zdrowotnymi. Cierpiała m.in. na melancholię wywołaną traumatycznymi przeżyciami po śmierci bliskich osób. Szczególnie silnie wstrząsnęła nią śmierć jej bliskiej kuzynki Sophii Holland w 1844 roku na tyfus. To wydarzenie było tak druzgocące, że rodzice musieli wysłać ją do rodziny w Bostonie po tym, jak przeżyła załamanie nerwowe. Te doświadczenia z pewnością wpłynęły na jej późniejszą skłonność do introspekcji i wycofania się ze świata zewnętrznego.
Izolacja i pogłębiające się problemy
W późniejszym wieku izolacja Emily Dickinson pogłębiła się do tego stopnia, że rozmawiała z gośćmi jedynie przez zamknięte drzwi. Niektórzy badacze interpretują to jako objawy agorafobii, czyli lęku przed otwartymi przestrzeniami lub przebywaniem w miejscach publicznych, co dodatkowo podkreśla jej wycofanie ze świata zewnętrznego. Ten styl życia, choć dla wielu niezrozumiały, pozwolił jej skupić się na wewnętrznym świecie i rozwinąć swój unikalny talent poetycki.
Kontrowersje i cenzura związane z dziedzictwem Emily Dickinson
Dziedzictwo Emily Dickinson jest nieodłącznie związane z kontrowersjami i procesem ocenzurowania jej dzieł. Po jej śmierci doszło do prób zatuszowania pewnych aspektów jej życia i twórczości, co wpłynęło na sposób, w jaki jej biografia była prezentowana przez kolejne dekady. Spory te rzucają światło na złożoność interpretacji jej życia i relacji.
Niszczenie dowodów i spory
Po śmierci poetki doszło do celowego niszczenia dowodów na jej bliską relację z Susan Gilbert. Co najmniej 11 dedykacji dla Susan zostało wydrapanych lub zamazanych w rękopisach, co sugeruje próbę ukrycia lub zminimalizowania znaczenia tej relacji. Mabel Loomis Todd, która była kochanką brata Emily, prowadziła długoletni spór z Susan Gilbert. Ten konflikt wpłynął na sposób prezentacji biografii poetki przez pierwsze dekady po jej śmierci, kształtując jej publiczny wizerunek w sposób, który nie zawsze odzwierciedlał pełną prawdę.
Ciekawostki z życia Emily Dickinson
Życie Emily Dickinson obfituje w fascynujące detale, które dodają głębi jej portretowi jako osoby i artystki. Od jej nietypowych zwyczajów po subtelne odniesienia w jej twórczości, te ciekawostki pozwalają lepiej zrozumieć jej unikalny świat.
Zainteresowania i talenty
Emily Dickinson posiadała psa rasy nowofundland o imieniu Carlo, którego nazwała tak na cześć psa należącego do bohatera powieści „Jane Eyre”. Miała również talent muzyczny i od dziecka wykazywała szczególne predyspozycje do gry na pianinie. Około 1852 roku przestała regularnie uczęszczać do kościoła, deklarując, że „zachowuje szabat, zostając w domu”, co świadczy o jej niezależności duchowej i poszukiwaniu własnej ścieżki wiary. Jej dom rodzinny, Homestead, sąsiadował bezpośrednio z lokalnym cmentarzem w Amherst, co mogło mieć wpływ na jej obsesję na punkcie tematyki śmierci, często obecnej w jej wierszach.
Relacja z otoczeniem i przekonania
Choć Emily Dickinson żyła w izolacji, jej relacje z otoczeniem, zwłaszcza z rodziną i bliskimi przyjaciółmi, były intensywne, choć często skupione na korespondencji. Jej decyzje, takie jak zaprzestanie uczęszczania do kościoła, świadczą o silnym charakterze i niezależności w kształtowaniu własnych przekonań. Nawet jej wybór imienia dla psa, Carlo, nawiązuje do literatury, co podkreśla jej literackie zainteresowania. Te drobne szczegóły składają się na pełniejszy obraz tej niezwykłej poetki.
Podsumowanie
Emily Dickinson była jedną z najbardziej oryginalnych i wpływowych poetek w historii literatury amerykańskiej. Jej życie, naznaczone izolacją i wewnętrznym światem, zaowocowało bogatym dorobkiem niemal 1800 wierszy, które do dziś fascynują swoją nowatorską formą, głębią myśli i eksploracją uniwersalnych tematów takich jak śmierć, natura czy duchowość. Choć za życia jej twórczość pozostawała w dużej mierze nieznana, pośmiertne odkrycie jej rękopisów przez siostrę Lavinię otworzyło drogę do pełnego docenienia jej geniuszu, który stopniowo ujawniał się w kolejnych, coraz mniej ocenzurowanych publikacjach, aż do wydania kompletnego dzieła w 1955 roku. Jej unikalny styl i odważne podejście do formy poetyckiej uczyniły ją prekursorką wielu współczesnych nurtów literackich.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Z czego słynęła Emily Dickinson?
Emily Dickinson słynęła ze swojego unikalnego stylu poetyckiego, charakteryzującego się krótkimi, intensywnymi wierszami z nietypowym użyciem interpunkcji i wielkich liter. Jej twórczość eksplorowała głębokie tematy takie jak śmierć, życie, miłość i natura, często z filozoficznym zacięciem.
Z czego słynie Emily Dickinson?
Emily Dickinson jest dziś znana przede wszystkim jako jedna z najwybitniejszych poetek amerykańskich, której dzieła zyskały uznanie pośmiertnie. Jej innowacyjne podejście do formy i treści poetyckiej nadal inspiruje i fascynuje czytelników na całym świecie.
Jaki jest najsłynniejszy wiersz Emily Dickinson?
Trudno jednoznacznie wskazać jeden najsłynniejszy wiersz, jednak utwory takie jak „Because I could not stop for Death” (Ponieważ nie mogłam zatrzymać się dla Śmierci) czy „I heard a Fly buzz – when I died” (Słyszałam bzyczenie muchy – gdy umierałam) są powszechnie uznawane za jej najbardziej znane i charakterystyczne dzieła.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Emily_Dickinson
