Astrid Lindgren: biografia autorki Pippi Långstrump

0

Astrid Lindgren, urodzona 14 listopada 1907 roku, to jedna z najbardziej uwielbianych i wpływowych szwedzkich pisarek wszech czasów, której dzieła od dziesięcioleci kształtują wyobraźnię czytelników na całym świecie. Na [lipiec 2024] roku pisarka miałaby 116 lat. Jako matka dwójki dzieci, Larsa i Karin, oraz żona Sture Lindgrena, Lindgren potrafiła uchwycić esencję dzieciństwa, tworząc postacie tak ikoniczne jak Pippi Pończoszanka, Emil ze Smalandii czy Karlsson z dachu. Jej twórczość, sprzedana w setkach milionów egzemplarzy, została przetłumaczona na ponad 100 języków, co czyni ją jedną z najczęściej tłumaczonych autorek w historii. Poza literaturą, Lindgren była również zagorzałą obrończynią praw dzieci i zwierząt, a jej działalność społeczna wywarła znaczący wpływ na szwedzkie prawo. Zmarła 28 stycznia 2002 roku, pozostawiając po sobie niezatarty ślad w światowej kulturze.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [lipiec 2024] roku miałaby 116 lat.
• Żona/Mąż: Sture Lindgren
• Dzieci: Lars, Karin
• Zawód: Pisarka, autorka literatury dziecięcej
• Główne osiągnięcie: Stworzenie postaci Pippi Pończoszanki, która stała się globalnym fenomenem kulturowym.

Podstawowe informacje o Astrid Lindgren

Dane biograficzne

Astrid Anna Emilia Ericsson, znana światu jako Astrid Lindgren, przyszła na świat 14 listopada 1907 roku w Näs, niedaleko Vimmerby w szwedzkim regionie Smalandia. Malownicza sceneria szwedzkiej wsi, jej rodzinne strony, stanowiły niewyczerpane źródło inspiracji dla jej przyszłej, bogatej twórczości. Pisarka odeszła 28 stycznia 2002 roku, w wieku 94 lat, w swoim domu w Sztokholmie. Jej pogrzeb miał podniosły charakter, z udziałem członków rodziny królewskiej i premiera Szwecji, co podkreślało jej szczególne miejsce w sercach Szwedów i na arenie międzynarodowej.

Do 2010 roku wyprodukowano ponad 167 milionów egzemplarzy jej książek. W 2017 roku Astrid Lindgren została sklasyfikowana jako 18. najczęściej tłumaczony autor na świecie, co jest wymownym dowodem uniwersalności i ponadczasowości jej historii. Jej dzieła, takie jak te o Pippi Pończoszance czy Emilu ze Smalandii, przekraczają granice językowe i kulturowe, docierając do młodych czytelników na wszystkich kontynentach.

Pochodzenie i nazwisko

Prawdziwe nazwisko pisarki brzmiało Astrid Anna Emilia Ericsson. Nazwisko Lindgren przyjęła po zawarciu związku małżeńskiego ze Sture Lindgrenem w 1931 roku. Pochodziła z rodziny Samuela Augusta Ericssona i Johanny (Hanny) Sofii Jonsson. Astrid miała starszego brata Gunnara, który osiągnął sukcesy w polityce jako poseł do szwedzkiego parlamentu, a także dwie młodsze siostry. Dorastanie w takiej rodzinie, w otoczeniu rodzeństwa i z dala od zgiełku miasta, z pewnością wpłynęło na jej postrzeganie świata i relacji międzyludzkich, co znalazło odzwierciedlenie w jej twórczości.

Życie prywatne Astrid Lindgren

Rodzina i dzieciństwo

Astrid Anna Emilia Ericsson urodziła się w rodzinie Samuela Augusta Ericssona i Johanny (Hanny) Sofii Jonsson. Dzieciństwo spędziła w Näs, niedaleko Vimmerby w regionie Smalandia, w otoczeniu czworga rodzeństwa. Dorastanie na wsi, z dala od miejskiego zgiełku, obfitowało w doświadczenia, które później stały się inspiracją dla jej literackich opowieści. Swoboda, bliskość z naturą i dziecięce psoty, tak charakterystyczne dla historii o Emilu ze Smalandii czy Dzieciach z Bullerbyn, miały swoje korzenie w tych wczesnych latach.

Wczesne doświadczenia i macierzyństwo

Po ukończeniu szkoły Astrid podjęła pracę w lokalnej gazecie „Vimmerby Tidning”. Romans z redaktorem naczelnym zaowocował nieoczekiwaną ciążą, co w tamtych czasach było powodem lokalnego skandalu. Zmusiło to młodą Astrid do przeprowadzki do Sztokholmu. W 1926 roku urodziła swojego jedynego syna, Larsa. Przez pierwsze cztery lata życia Lars przebywał pod opieką rodziny zastępczej, zanim wrócił do matki. Te trudne doświadczenia z pewnością ukształtowały jej spojrzenie na macierzyństwo i wyzwania, przed jakimi stają młode kobiety, a które później z empatią opisywała w swoich dziełach.

Warto wiedzieć: Akt urodzenia syna Larsa nastąpił w Kopenhadze, w szpitalu Righospitalet. Później rodzina zastępcza, u której przebywał Lars przez pierwsze lata życia, stała się dla niego również rodziną przybraną.

Małżeństwo i rodzina

W 1931 roku Astrid Ericsson poślubiła Sture Lindgrena, swojego szefa z Królewskiego Automobilklubu. Ich związek zaowocował narodzinami córki, Karin, w 1934 roku. Rodzina stanowiła dla Astrid ważne wsparcie, a doświadczenia związane z wychowaniem dzieci i codziennym życiem niewątpliwie dostarczały jej inspiracji do tworzenia postaci i sytuacji, które tak bliskie są młodym czytelnikom. Nazwisko Lindgren stało się synonimem niezwykłych opowieści, które pokochały miliony.

Kariera zawodowa Astrid Lindgren

Początki kariery i praca

Zanim Astrid Lindgren na dobre wkroczyła na ścieżkę pisarską, zdobywała doświadczenie w różnych zawodach. Pracowała jako dziennikarka, a także sekretarka, m.in. w szwedzkim Królewskim Automobilklubie. Te wczesne doświadczenia zawodowe pozwoliły jej poznać różne aspekty życia i pracy, co z pewnością wzbogaciło jej perspektywę i umiejętności obserwacji, które później wykorzystała w swojej twórczości. Praca w Królewskim Klubie Automobilowym okazała się kluczowa, nie tylko ze względu na poznanie przyszłego męża, ale także jako wstęp do bardziej stabilnej ścieżki zawodowej.

Na początku lat 40. XX wieku Astrid Lindgren pracowała jako sekretarka u kryminalistyka Harry’ego Södermana. Ta praca okazała się bezpośrednią inspiracją do stworzenia postaci detektywa Blomkvista (Bill Bergson), bohatera jej popularnych powieści kryminalnych dla młodzieży. Poznanie kulis pracy śledczej i detektywistycznej z pewnością dostarczyło jej materiału do tworzenia intrygujących fabuł i wiarygodnych postaci.

Narodziny pisarki – debiut literacki

Kariera literacka Astrid Lindgren nabrała tempa w 1944 roku. Wówczas to pisarka zdobyła drugą nagrodę w konkursie wydawnictwa Rabén & Sjögren za swoją powieść „Zwierzenia Britt-Marii”. Był to jej debiut literacki, który otworzył drzwi do dalszych sukcesów. To właśnie wtedy zaczęła spisywać historie o Pippi, które miały zrewolucjonizować literaturę dziecięcą. Konkurs ten okazał się przełomowym momentem, który pozwolił jej zaistnieć na rynku wydawniczym i rozpocząć pisanie kolejnych książek dla dzieci.

Fenomen Pippi Pończoszanki

Największy sukces Astrid Lindgren przyniosła książka „Pippi Långstrump” (Pippi Pończoszanka), którą napisała w 1945 roku. Co ciekawe, ta sama książka została wcześniej odrzucona przez wydawnictwo Bonniers. Jednakże, po wygraniu konkursu wydawnictwa Rabén & Sjögren, Pippi Pończoszanka stała się światowym fenomenem. Książka ta została przetłumaczona na co najmniej 100 języków, a postać Pippi, niezwykle silnej, niezależnej i pełnej fantazji dziewczynki, zdobyła serca czytelników na całym świecie. Pippi Pończosanka, jako dziecko o niespotykanej sile i wyobraźni, stała się ikoną wolności i dziecięcej odwagi.

Przed napisaniem „Pippi Långstrump”, Lindgren zaczęła spisywać historie o Pippi dla swojej córki, która była chora. Te opowieści, pełne humoru i przygód, od razu zyskały uznanie. Warto wspomnieć, że profesor John Landqvist nazwał Astrid Lindgren „niekulturalnym beztalenciem” w swoich recenzjach przed publikacją Pippi Pończoszanki, co kontrastuje z późniejszym, powszechnym uwielbieniem dla jej twórczości. Jednak dzięki determinacji i oryginalności, Pippi Pończosankę udało się opublikować, a jej sukces był spektakularny. Książka ta była przełomem, który zmienił postrzeganie literatury dla dzieci, odchodząc od moralizatorstwa dawnych utworów na rzecz swobodnej zabawy i dziecięcej wyobraźni.

Praca redakcyjna

Przez wiele lat Astrid Lindgren nie tylko tworzyła własne literackie światy, ale także aktywnie działała w radzie redakcyjnej literatury dziecięcej w wydawnictwie Rabén & Sjögren w Sztokholmie. Jej obecność w tym gremium świadczy o jej zaangażowaniu w rozwój literatury dla najmłodszych i o jej wpływie na kształtowanie gustów czytelniczych. Jako redaktorka, mogła wspierać innych młodych twórców i wpływać na jakość publikowanych książek. To właśnie w tym wydawnictwie wzięła udział w konkursie na książkę dla dzieci, który przyniósł jej pierwsze wielkie sukcesy.

Nagrody i osiągnięcia Astrid Lindgren

Prestiżowe wyróżnienia literackie

Twórczość Astrid Lindgren została wielokrotnie nagrodzona, co potwierdza jej znaczenie w światowej literaturze. W 1958 roku otrzymała prestiżową Nagrodę im. Hansa Christiana Andersena, nazywaną „Małym Noblem”, za książkę „Rasmus i włóczęga”. To wyróżnienie jest jednym z najważniejszych w dziedzinie literatury dziecięcej, a jego przyznanie Lindgren podkreślało jej artystyczne mistrzostwo i wkład w rozwój gatunku. Nagroda ta była ukoronowaniem jej dotychczasowych dokonań i potwierdzeniem jej miejsca w panteonie światowych pisarzy.

W 1994 roku Astrid Lindgren została uhonorowana Right Livelihood Award, znaną również jako „Alternatywna Nagroda Nobla”. Nagroda ta została przyznana za jej unikalną twórczość, która podkreślała prawa dzieci oraz szacunek dla ich indywidualności. To wyróżnienie podkreśla nie tylko literacki talent pisarki, ale także jej zaangażowanie społeczne i walkę o lepszy świat dla najmłodszych. To właśnie za tę działalność otrzymała m.in. Order Uśmiechu. Warto zaznaczyć, że Right Livelihood Award jest przyznawana za wybitne osiągnięcia w dziedzinach, które nie zawsze znajdują odzwierciedlenie w tradycyjnych nagrodach.

Inne ważne odznaczenia i tytuły

Oprócz nagród literackich, Astrid Lindgren doceniono również za jej zasługi dla kultury i społeczeństwa. W 1995 roku otrzymała Złoty medal Illis quorum, jedno z najwyższych odznaczeń przyznawanych przez rząd Szwecji za wybitne zasługi dla kultury. Jej wkład w szwedzką kulturę był nieoceniony, a jej dzieła stały się integralną częścią narodowego dziedzictwa. Na swoje 90. urodziny, w 1997 roku, została uhonorowana tytułem Międzynarodowego Szweda Roku (International Swede of the Year), co świadczy o jej globalnym wpływie i uznaniu.

Warto również wspomnieć o innych formach uhonorowania jej dorobku. W 2000 roku liczba wydanych egzemplarzy jej książek przekroczyła 167 milionów. W latach 2014–2015 wizerunek Astrid Lindgren zaczął pojawiać się na szwedzkim banknocie o nominale 20 koron, co jest wyjątkowym wyrazem jej trwałego miejsca w szwedzkiej kulturze. W 2005 roku kolekcja oryginalnych rękopisów Astrid Lindgren została wpisana na listę Pamięci Świata UNESCO, co podkreśla jej znaczenie dla światowego dziedzictwa kulturowego.

Nominacja do Nagrody Nobla

Choć Astrid Lindgren nigdy nie otrzymała literackiej Nagrody Nobla, w 1972 roku została oficjalnie nominowana do tego prestiżowego wyróżnienia. Nominacja ta została zgłoszona przez niemieckiego krytyka Klausa Doderera oraz austriackiego bibliotekarza Josefa Stummvolla. Nawet brak tej nagrody nie umniejsza jej ogromnego wpływu na literaturę i kulturę światową, a sama nominacja świadczy o jej wielkim uznaniu w kręgach akademickich i literackich.

Aktywność społeczna i poglądy Astrid Lindgren

Działalność polityczna i satyra

Astrid Lindgren nie ograniczała się jedynie do pisania. W 1976 roku wywołała ogólnokrajową debatę swoim tekstem satyrycznym „Pomperipossa w Monismanii”. W tym utworze protestowała przeciwko 102-procentowej stawce podatku marginalnego, co w znacznym stopniu przyczyniło się do porażki socjaldemokratów w wyborach. Ten przykład pokazuje, jak silny wpływ jej głos miał na życie polityczne Szwecji i jak potrafiła wykorzystać swój talent do zwrócenia uwagi na ważne problemy społeczne.

Walka o prawa dzieci i zwierząt

Jednym z najważniejszych aspektów działalności Astrid Lindgren była jej walka o prawa dzieci. Po otrzymaniu Pokojowej Nagrody Księgarzy Niemieckich w 1978 roku, wygłosiła słynne przemówienie „Nigdy przemocy!”. To mocne przesłanie doprowadziło do wprowadzenia w Szwecji w 1979 roku ustawowego zakazu bicia dzieci, co było przełomowym momentem w ochronie praw najmłodszych. Jej zaangażowanie w tę kwestię miało realny, pozytywny wpływ na życie wielu dzieci.

Równie silnie Lindgren angażowała się w kwestie dobrostanu zwierząt. Dzięki jej kampanii na rzecz poprawy warunków zwierząt hodowlanych, w Szwecji uchwalono nowe prawo dotyczące ochrony tych zwierząt, które zostało nazwane na jej cześć „Lex Lindgren”. Ten akt prawny świadczy o jej determinacji w walce o lepsze traktowanie istot żyjących i o jej zdolności do wpływania na legislację.

Poglądy polityczne

Przez całe życie Astrid Lindgren deklarowała się jako socjaldemokratka. Mimo swoich poglądów, nie wahała się krytykować partii, z którą była związana, zwłaszcza w kwestiach podatkowych, co pokazała w swoim satyrycznym tekście „Pomperipossa w Monismanii”. Jej postawa świadczy o niezależności myślenia i odwadze w wyrażaniu własnych opinii, nawet jeśli były one sprzeczne z linią partyjną.

Inne role i projekty Astrid Lindgren

Twórczość wielogatunkowa

Astrid Lindgren była wszechstronną twórczynią. Poza swoimi ikonicznymi książkami dla dzieci, pisała również teksty piosenek, artykuły polemiczne, prace autobiograficzne oraz prowadziła dzienniki wojenne z lat 1939–1945. Jej dzienniki wojenne, które zostały później opublikowane, stanowią cenne świadectwo tamtych czasów i ukazują jej wrażliwość na otaczający świat. Ta różnorodność twórcza pokazuje, jak szerokie było jej zainteresowanie i jak wiele miała do powiedzenia na różne tematy. Tworzyła również sztuki teatralne i słuchowiska radiowe, co tylko potwierdza jej wszechstronność artystyczną.

Filmografia

Wiele dzieł Astrid Lindgren zostało zekranizowanych, co przyczyniło się do jeszcze szerszego rozpowszechnienia jej historii. Pisarka aktywnie uczestniczyła w tworzeniu scenariuszy do filmowych adaptacji swoich książek, m.in. do „Rasmusa i włóczęgi” czy serii o Pippi Pończoszance. Jej zaangażowanie w proces filmowy pozwalało zachować ducha jej literackich dzieł i przenieść je na ekran w sposób satysfakcjonujący dla fanów. Filmy na podstawie jej książek, takie jak te o Pippi Pończoszance, Braciach Lwie Serce czy Ronji, córce zbójnika, cieszą się ogromną popularnością do dziś.

Ciekawostki i upamiętnienie Astrid Lindgren

Uznanie w kulturze i nauce

Dziedzictwo Astrid Lindgren jest celebrowane na wiele sposobów. Od lat 2014–2015 wizerunek pisarki widnieje na szwedzkim banknocie o nominale 20 koron, co jest wyjątkowym wyrazem jej trwałego miejsca w szwedzkiej kulturze. W 1978 roku radziecki astronom Nikołaj Czernych odkrył asteroidę (3204), którą na cześć pisarki nazwano „Lindgren”, co jest symbolicznym uhonorowaniem jej wpływu na świat. W 1995 roku szwedzki mikrosatelita wystrzelony w kosmos nosił imię Astrid, a jego instrumenty badawcze nazwano imionami bohaterów jej książek: PIPPI, EMIL oraz MIO, co jest niezwykłym dowodem jej obecności w świecie nauki i technologii.

Astrid Lindgren Memorial Award (ALMA)

Po śmierci pisarki, rząd Szwecji ustanowił Nagrodę imienia Astrid Lindgren (Astrid Lindgren Memorial Award – ALMA). Jest to największe na świecie wyróżnienie finansowe w dziedzinie literatury dla dzieci i młodzieży. Nagroda ta jest przyznawana co roku twórcom, którzy kontynuują jej dzieło i promują wartości, które były dla niej tak ważne. ALMA stanowi trwałe upamiętnienie jej wpływu na literaturę i kulturę, wspierając nowe pokolenia pisarzy i artystów.

Miejsca pamięci i dziedzictwo

Pamięć o Astrid Lindgren jest żywa również poprzez miejsca jej poświęcone. W jej rodzinnym Vimmerby znajduje się park tematyczny „Świat Astrid Lindgren”, który pozwala odwiedzającym zanurzyć się w jej literackich światach. W Sztokholmie działa z kolei dziecięce muzeum Junibacken, które również celebruje jej twórczość. Te miejsca są dowodem na to, że historie Astrid Lindgren żyją i inspirują kolejne pokolenia, a jej dziedzictwo jest pielęgnowane z wielką troską. Jej książki, takie jak Pippi Pończoszanka, Emil ze Smalandii, Karlssona z dachu, czy Braci Lwie Serce, nadal bawią i uczą, a ich uniwersalne przesłanie o przyjaźni, odwadze i szacunku dla drugiego człowieka pozostaje aktualne.

Warto wiedzieć: Kolekcja oryginalnych rękopisów Astrid Lindgren została wpisana na listę Pamięci Świata UNESCO w 2005 roku, co podkreśla jej nieoceniony wkład w światowe dziedzictwo kulturowe.

Astrid Lindgren pozostawiła po sobie niezwykłe dziedzictwo, które wykracza poza ramy literatury dziecięcej. Jej historie, nacechowane humorem, mądrością i głębokim zrozumieniem dziecięcej psychiki, wciąż inspirują, bawią i uczą kolejne pokolenia. Jako pisarka i działaczka społeczna, Lindgren udowodniła, jak ważna jest odwaga w wyrażaniu własnych przekonań i jak wielki wpływ może mieć jeden głos na kształtowanie lepszego świata, zwłaszcza dla najmłodszych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Astrid_Lindgren